فهرست مطالب
مقدمه9
ضرورت تحقيق25
بررسي مشکلات ديکته نويسي (نوشتاري) دانش آموزان25
تعريف مفاهيم به صورت مفهومي و عملياتي30
عمده‌ترين مشکل املايي دانش‌آموزان:31
الف. نارسانويسي:31
ب. ضعف در حافظه‌ي ديداري:33
علل ضعف حافظه‌ي ديداري:33
ج. ضعف در تميز ديداري34
د. حساسيت شنوايي34
پايين بودن حساسيت شنوايي عامل اصلي اين اختلال است. نمونه‌ي اين نوع اختلال:35
ه. عدم دقت و توجه35
علل اشتباه نويسي در دندانه:35
اشکالات مربوط به تشديد:37
تعريف املا:38
الگوي برنامه درسي املا:41
مهم‌ترين محاسن اين الگو عبارت از:42
ولي به جهت هماهنگي مقدار متن املا در پايه‌هاي مختلف بدين شرح پيشنهاد مي‌شود:44
معيارهاي ارزشيابي47
فصل سوم51
استفاده از يک جامعه آماري با موضوع غلط هاي املايي دانش آموزان دوره ي دبستان52
مقدمه اي براي فصل سوم53
هدف تحقيق58
تعريف عملياتي58
روش تحقيق60
جامعه ي آماري60
توضيحات نمونه آماري که توسط پرسشنامه بدست آمده است :74
جامعه تحقيق :74
حجم نمونه در روش نمونه گيري :74
ابزار اندازه گيري :74
روش اجراي تحقيق :75
آمار توصيفي :75
فصل چهارم76
مقدمه :77
سوالات پرسش نامه78
فصل پنجم92
راهکارهايي براي حل مشکلات نوشتاري93
نتيجه گيري96
منابع:97
فهرست جداول و نمودار ها
جدول بر اساس پاسخ هاي نمونه آماري79
1ـ تاثير جامعه به اين مشکل :80
2ـ مشکل نوشتاري غير قابل در مان است . 3ـ چه مقدار اعتقاد دارند که اين مشکل قابل در مان است .81
3ـ چه مقدار اعتقاد دارند که اين مشکل قابل در مان است .82
4ـ چه مقدار مشاوره تاثير دارد ؟83
5ـ تاثير افراد خانواده بر بهبود بر مشکلات نوشتاري .84
6ـ تاثير آموزشهاي خارج از کلاس براي بهبود نوشتن .7ـ تمرين مستمر مي تواند تاثير زيادي بر نوشتن داشته باشد85
7ـ تمرين مستمر مي تواند تاثير زيادي بر نوشتن داشته باشد86
8ـ برخورد بد ديگران براي جلو گيري از پيشرفت.87
9ـ نقش آموزگار در بهبود88
10ـ تاثير بهبود نيافتن از مشکلات نوشتاري و ترک تحصيل .89
11ـ مشکلات نوشتاري تا چه حد به وراثت مربوط مي شود ؟90
12ـ تا چه حد امکان دارد که اين مشکل بر طرف نشود با تمرين .91
جدول شماره ي 1 – تعداد دانش آموزان نمونه ي آماري بر حسب جنس، پايه و نوع مدرسه جمع چهارم سوم دوم پايه و جنس61
يافته هاي پژوهش62
جدول شماره ي 2 – سهم غلط هاي آموزشي دانش آموزان (درصد به کل)63
جدول شماره ي 3 – سهم غلط هاي ناشي از بي دقتي دانش آموزان (درصد به کل)64
جدول شماره ي 4 – سهم غلط هاي ناشي از ضعف حساسيت شنوايي( درصد به کل)65
جدول شماره 5 – سهم غلط هاي املايي ناشي از ضعف حافظه ي ديداري (درصد به کل) جنس66
جدول شماره 6 – سهم غلط هاي املايي ناشي از نارسانويسي (درصد به کل) جنس66
جدول شماره ي 7 – سهم غلط هاي املايي ناشي از ضعف حافظه ي شنوايي (درصد به کل)68
تهيه چند جدول از نمونه آماري در يک شهر بين جنس هاي مخالف از نظر مشکلات رفتاري :68
جدول 1. توزيع فراواني و درصد اختلالات رفتاري دانش آموزان در جمع و بر حسب جنس68
جدول 2. آزمون 2x و توزيع اختلالات رفتاري دانش آموزان ابتدايي بر حسب جنس69
جدول 3. توزيع اختلالات نوشتاري در دانش آموزان بر حسب پايه تحصيلي70
جدول 4. توزيع فراواني و درصد شيوع اختلالات ( بر حسب ابعاد چهار گانه اختلالات ) در دختران و پسران مقطع ابتدايي71
چکيده
وجود مشکلات شديد در نوشتن کلمات به طور صحيح، باعث نگراني شديد والدين و معلم کودک مي گردد. املا، بخشي از برنامه آموزشي است که دوران خلاقيت و تفکر واگرا، مطرح نيست، بلکه تنها آموزش يک نمونه يا ترتيب حروف مد نظر است. کودکان و نوجوانان بسياري از مشکلات نادرست نويسي رنج مي برند که تکراري نوشتاري لغات غلط نوشته شده تنها راه حل نيست. بلکه مي توان رفتارهاي ورودي دانش آموزان را براي نوشتن تقويت نمود از جمله: تقويت ادراک شنيداري و حافظه اصوات، تقويت ادراک بصري و حافظه حروف تقويت مهارتهاي حرکتي، و يا تقويت مسيرهاي حسي، بينايي، شنوايي، حرکتي و لامسه به اين هدف مهم دست يافت.
براي تقويت نارسانويسي مي توان از روش فرنالد استفاده نمود که از حواس مختلفي مانند بينايي، شنوايي، لامسه و حرکتي استفاده مي کند و ارزش آن در آموزش قواعد انطباق واج نويسي و توانمندي دانش آموز براي تشخيص بين حروف و اصوات حروف الفبا مي باشد.
عوامل مهمترين قسمت مشکلات آموزشي املا در کودکان ابتدايي که از هوش طبيعي و حتي بالاتر برخوردارند، مشکلات املاي کلمات با حروف همصدا است که براي درمان آن اول بايستي سبب شناسي کرد:
بعد از بررسي وضعيت بينايي ( اپتو متريست)، بررسي وضعيت اندام گفتاري، بررسي حافظه بينايي و ترتيب توالي در پيوند صدا و ( نوشتاري) بررسي انگيزه و دقت دانش آموز و ارزيابي مهارتهاي حرکتي ظريف دانش آموزان ( نشستن و طرز مداد در انگشتان و…) مي توان از راهبردهايي به اين شکل استفاده کرد:
تميز شکل از زمينه- روابط فضايي- بازشناسي – راههاي تقويت بينايي مانند نام بردن اشياي ديده شده- ساختن اشکال از سوي موزائيک هاي رنگي- بازي با چوب کبريت و با از بين بردن عوامل بيروني بازدارنده و محدود کننده و استفاده از رنگ هاي مناسب در وي ايجاد انگيزه کرد. شکست ها و ضعف دانش آموزان با برنامه درماني به حداقل رسانده و او را به کسب نمره بالاتر اميدوار سازيم.
مقدمه
گويند: معلمي، علاوه بر علم، (( هنر)) نيز هست؛ و يک هنرمند، تنها با شناخت کامل متعامل و خويشتن، مي تواند در آفرينش هاي هنري، موفق گردد، و معلم نيز چنين است. او انساني تواناست که مي تواند همانند پروردگار خويش و با توسل و تمک به توانايي هايي که جهان آفرين بدو عنايت کرده است. از خاک و گل، تنديس هاي دلنشين و چشم نواز بيافريند و همانند رب خود، (( فتبارک الله احسن الخالقين)) بر آيد.
براستي، اگر ويژگي هاي خاک و گلي که دست مايه آفرينش هنرمندانه (( معل)) است، ناشناخته بماند، چگونه مي تواند از پديد آمدن کاستي ها و عيوب در مراحل آخرين اين تعامل آگاهي يابد؛
اگر معلم دچار اين سهو شود که نداند هر سخن و کلام و عمل و رفتار او در خاطر و ذهن دانش آموز او به جاي مي ماند، سرانجام در برابر کاستي هاي انتقال معلومات خويش به دانش آموزان شگفت زده خواهد ماند؛ و اين در همه زمينه هاي آموزش و پرورش، صادق است و از جمله در آموزش درست نويسي کلمات و جملات ( در املاء و نگارش) که ظرافت هاي بسيار به همراه دارد و آگاهي معلم بدان ظرايف، موفقيت او را تسريع خواهد کرد.
شکل نوشتاري زبان، عالي ترين و پيچيده ترين ارتباط و آخرين مرحله اي است که آموخته مي شود بنابراين تجارب مفيد و بنيادي زبان در گوش دادن، سخن گفتن، توانايي نگهداري موضوع و مطالب شنيده شده در ذهن ( حافظه شنوايي) ترسيم گرافيکي حرف و کلمه ( رسم الخط مناسب) به کارگيري صحيح ابزار نوشتن، خواندن و حافظه بينايي و حرکتي مناسب، پيش نيازهايي براي نوشتن به حساب مي آيند و عدم موفقيت کودکان در مهارتهاي يادگيري ممکن است آنها را به ناکامي، افسردگي و اضطراب مبتلا مي کند و مشکلات عاطفي و اجتماعي ثانويه اي به عنوان واکنش ناتوانائيهاي يادگيري در آنان به وجود آورد. يکي از مشکلات آموزشي دانش آموزان، ناتواني در املاي صحيح کلمات است به طور معمول 60 درصد غلط هاي املايي دانش آموزان ابتدايي در کلمات با حروف هم صدا بوده است. در اين مقاله سعي شده با تشخيص و اقدام ( مداخله جبراني) اين مشکلات را مرتفع سازد.
از نکات مهمي که در هدايت دانش آموزان به درست نويسي املايي کلمات مفيد و موثر است- علاوه بر قوانين جاري بر ساختار واژگان- توجه به اين نکته ظريف است که آشنايي و سابقه ذهني از لغات و واژگان، از نشانه هاي درست بودن کلمه نوشته شده مي باشد، يعني: به دانش آموزان توصيه مي شود اگر در صحت يا نادرستي نگارش واژه اي دچار ترديد شدند، به بايگاني ذهني و خاطره خويش مراجعه کنند و معلوم سازند آيا تا کنون چنين کلمه اي را با چنين ساختاري ديده اند و به خاطر دارند يا خير؟ و غريبه و نا آشنا بودن، با احتمال بسيار، نشانه نادرستي کلمه است: اما يک معلم هوشيار مراقب است در همين بخش از روند تعليم درست نويسي، سابقه اي ذهني از اشکال نادرست لغات، در خاطره دانش آموزان ننشاند.
چون قوانين درست نويسي املاي کلمات، آن اندازه جازم و قانونمند نيست که بتوان با ارائه قانوني شامل، وافي و نافي، دانش آموزان را به درست نويسي املاي کلمات راهنمايي کرد و سوابق ديداري با واژه اي، جواز صحت را در ذهن صادر مي کند، لازم است در اين باب دقت شود که حتي به عنوان (( هشدار)) به دانش آموزان، تصوير واژه اي نادرست از جهت املايي، در معرض ديدگان دانش آموزان قرار نگيرد.
در هدايت دانش آموزان، به درست نويسي لغات و کلمات، دشواري هاي بسيار وجود دارد؛ زيرا در زبان و سير الخط فارسي، تعدادي از (( واج)) با يک علامت نمايانده مي شوند و بالعکس، براي يک واج، چند علامت يا به اصطلاح (( حرف)) وجود دارد، مانند:
( ض. ظ. ز. ذ) و ( ت. ط) و ( ه. ح) و… که تمام آن حروف يا علامت هاي هر گروه، در فارسي، يکسان تلفظ مي شوند و گزينش يک حرف از سوي دانش آموزان يا به سائقه آشنايي قبلي با نگارش واژه اي خاص ميسر است، يا از طريق ريشه يابي لغات. ( آن هم تنها در واژگان عربي دخيل در زبان فارسي) و يا بررسي و تحقيق مختصر مي توان دريافت که دانش آموز، از راه نخست ( يادگيري و آشنايي مبتني شيوه نگارش لغت و کلمه)، حروف لازم را بر مي گزيند و به همين علت خاص، لازم است در آموزش املاء، به اين ويژگي توجه بيشتري مبذول شود.

تعريف دانش آموزان داراي اختلال:
دانش آموزان L.D به دانش آموزاني گفته مي شود که علي رغم داشتن هوش طبيعي و حواس سالم در يک يا چند حيطه زبان نوشتاري ، شفاهي ، تفکر يا حساب کردن دچار مشکل باشد.
دانش آموزان اختلال رفتاري B.D به 5 دسته کلي تقسيم مي گردد:
1- اختلال ADHD
2- اختلال اضطراري
3- اختلال سلوکي
4- اختلال مقابله اي
5- اختلال رشدي فراگير(طيف اتيسم)که بر اساس طبقه بندي
DSMIV شناسايي و ارزيابي مي گردد.
اهم وظايف و فعاليتها:
· برنامه ريزي آموزشي،نظارت و تجهيز مراکز L.D در بررسي تشخيص و درمان
· برنامه ريزي آموزشي،نظارت و تجهيز مراکز .D B در بررسي تشخيص و درمان
· برقراري ارتباط مداوم با مراکز علمي – دانشگاهي به منظور بهره گيري از آخرين نتايج ودست آوردهاي علمي.
· برنامه ريزي ، نظارت و هدايت لازم در برگزاري گروه هاي آموزشي ، کارگاه ها ، جلسات ضروري و…
· انجام مأموريت ها و بازديد ها ي لازم از مراکز L.D , و B.D برنامه ريزي در تجهيز مراکز به کيت هاي تخصصي ،آموزشي و…
· ايجاد هماهنگي لازم با کارشناس آموزش ابتدايي استان در جهت شناسايي کودکان دچار مشکلات ويژه يادگيري و برنامه ريزي – هدايت و نظارت بر اجراي برنامه هاي آموزشي.
يه نوع از بيماري هايي که به مشکلات نوشتاري در دانش اموزان مرتبط مي شود
سندرم تورت مفاهيم تعريفي کلمات
تورت از بيماري هاي شايع و ارثي است که با حرکات و صداهاي غيرارادي در فرد شناخته مي شود. ممکن است شما تاکنون با چند دانش آموز در کلاس خود برخورد کرده باشيد که تشخيص اختلال تورت داشته اند. شايد هم از طريق اخبار با اين اختلال آشنا شده و در اين مورد مطالبي شنيده باشيد. در هر صورت با اطمينان مي توان گفت که با کسب اطلاعات بيشتر در خصوص اين اختلال، قدم بسيار مهمي در جهت مراقبت هاي کلي از اين بيماران برخواهيد داشت. حقيقت اين است که رويکرد درماني به اين اختلال نيازمند همکاري تيمي بسيار قوي متشکل از والدين کودک، بيمار، پزشکان متخصص و به خصوص معلمان يا مربيان اوست و تنها با کمک يکديگر مي توان رشد اجتماعي در زندگي طبيعي بيمار را تضمين کرد.
در بسياري از کودکاني که دچار تورت هستند تيک تنها مشکل انطباق آنها در کلاس هاي درس است. با اين وجود متخصصين و پزشکان باليني مشاهده کرده اند که تورت با اختلالات ديگري نيز مي تواند همراه باشد که رفتار و يادگيري کودک را تحت تاثير قرار مي دهند و خيلي وقتها اين مشکلات هستند که در موقعيت هاي آموزشي چالش اصلي بيماران مبتلا به تورت را تشکيل مي دهند. درصد بالايي از کودکاني که براي درمان تورت ارجاع داده مي شوند مشکلاتي در تمرکز، بيش فعالي و کنترل تکانه ها (رفتارهاي ناگهاني) دارند و خيلي از مواقع اين مشکلات عوامل عمده دخيل در فعاليت هاي کلاسي بيماران است. درمان بيماران دچار اختلال کم توجهي- بيش فعالي (ADHD) تورت بسيار پيچيده است چرا که بايد به هردو اختلال توجه داشت.
برخي از بيماران دچار TS در مورد انجام مراسمي خاص رفتارهاي واسواسي دارند که نمي توانند کنترلش کنند. مثلا احساس مي کنند مجبورند به خاطر خطاهايي بسيار جزئي کل کار خود را از اول انجام دهند. مراسمي که برخي انجام مي دهند يک نوع جفت کردن است. مثلا با يک دست کاري را انجام مي دهند که دست ديگر انجام داده يا هميشه قبل از ورود به جايي عمل لمس کردن يا پرش هايي خاص انجام دهند. با افزايش سن ممکن است فکر کنند اگر اين کارها را انجام ندهند اتفاق بدي براي آن ها يا سايرين خواهد افتاد. از آنجا که کودک به انجام اين فعاليت ها اجبار دارد ممکن است در صورتي که قوانين مدرسه در انجام آنها اختلال ايجاد کند بسيار ناراحت شود. يکي ديگر از تظاهرات اين شرايط داشتن فکرهاي تکراري است که خيلي وقتها عذاب آور هستند. اين فکرهاي اجباري صرف نظر از محتوايشان مي توانند فعاليت هاي شخصي را تحت تاثير قرار دهند. در کلاس درس علائم وسواسي يا اجباري بيماران ممکن است باعث شود کودک خيلي سخت بتواند کارش را به درستي انجام دهد. تعداد نسبتا زيادي از کودکان دچار تورت ناتواني هايي در يادگيري دارند. مشکل همخواني قسمت هاي بينايي و حرکتي آنها معمولا باعث مي شود در کارهاي نوشتاري مشکلاتي ايجاد شود.
در صورتي که هريک از اختلالات همراه تورت شديد باشند بايد توسط متخصصين مربوطه تحت درمان قرار گيرند. بسته به نوع مشکل ممکن است از دارو يا درمان هاي رفتاري استفاده شود. البته هيچ مدرکي وجود ندارد که نشان دهد تغييرات رفتاري توانسته باشد باعث کاهش تيک هاي بيمار شود و تغييرات رفتاري تنها در حل برخي از مشکلات ويژه همراه با تورت مفيدند. کودکان دچار تورت نيز همانند ساير بيماران دچار بيماري هاي مزمن در زمينه تاثيرات فيزيکي و اجتماعي علائمشان گاه به مشاوره حمايتي نياز دارند.
براي بيشتر دانش آموزان مبتلا به تورت آن جنبه اي که از همه بيشتر در کلاس درس و مدرسه توجه را به خود جلب مي کند تيک هاي آنهاست. واکنش معلمين به اين تيک ها و نيز نگراني ساير دانش آموزان نسبت به اين موضوع تفاوتي قابل توجه ايجاد مي کند و البته اين معلمين و ساير کادر آموزشي هستند که به عنوان افراد بالغ در زندگي اين دانش آموزان نقش دارند. اين نکته نه تنها مسئوليتي جدي را در اين زمينه متوجه آنها مي کند بلکه فرصتي استثنايي براي آنها مي سازد تا تاثيري مثبت و مداوم بر نحوه انطباق دانش آموز دچار تورت با همسالان خود و پذيرش وي از طرف آنها بگذارند. نکات زير براي برخورد موثر با علائم تورت در موقعيت کلاس درس حائز اهميتند: برخي مواقع حرکات و صداها ممکن است آزاردهنده يا حتي برهم زننده نظم کلاس باشند. اين نکته بسيار مهم است که به ياد داشته باشيد اين حرکات غيرارادي اند. پس لطفا با عصبانيت و ناراحتي واکنش نشان ندهيد. البته اين امر نيازمند صبر و حوصله اي از طرف شما است چرا که توبيخ و مواخذه دانش آموز مبتلا به تورت همانند تلاش براي آموزش يک بيمار دچار فلج مغزي در مورد مهارت هايي است که فاقد آنهاست. کودک دچار تورت اگر به علت علائمش مورد بازخواست قرار بگيرد ممکن است از مدرسه بترسد يا نسبت به مسئولان مدرسه رفتاري خصمانه پيدا کند.
به دانش آموز خود فرصت دهيد تا بتواند اوقات استراحت کوتاهي در خارج از کلاس درس داشته باشد. وجود يک اتاق خصوصي مناسب به نام اتاق سلامتي باعث مي شود بيمار بتواند در آنجا تيک هاي خود را به اصطلاح تخليه کند. به دانش آموز اجازه دهيد در يک اتاق خصوصي در آزمون هايش شرکت کند تا مجبور نباشد انرژي خود را صرف سرکوب تيک هايش در يک کلاس درس ساکت بکند. با ساير دانش آموزان کلاس و کادر مدرسه صحبت کنيد تا بتوانند تيک هاي وي را درک کنند و وي را مورد آزار و اذيت قرار ندهند. اگر تيک هاي دانش آموز شما به شدت برهم زننده کلاس است، از وي نخواهيد تا جلوي جمع درس جواب بدهد. نکته مهم اين است که دانش آموز دچار تورت هم به اندازه شما از تيک هاي آزاردهنده خود ناراحت و معذب است. پس در کنار وي به او کمک کنيد تا بتواند با اين اختلال آزاردهنده انطباق بيشتري پيدا کند.
درصد قابل توجهي از کودکان مبتلا به تورت مشکلاتي در ايجاد ارتباط بين اطلاعات بينايي و حرکتي خود دارند. در نتيجه انجام فعاليت هايي که نيازمند ديدن يک مطلب، پردازش آن و سپس نگارش آن است براي دانش آموز سخت و بسيار وقت گير خواهد بود. راهکارهايي وجود دارد که از طريق آن مي توان به دانش آموزان مبتلا به تورت که دچار مشکلات نوشتاري اند کمک کرد تا در کلاس درس موفق باشند. از آن جمله: تکاليف نوشتني آنها را اين گونه تغيير دهيد که مثلا مسائل رياضي را يک در ميان حل کند و به او اجازه دهيد به جاي نوشتن، گزارش خود را به صورت ضبط شده يا شفاهي ارائه دهد. از آنجا که ممکن است دانش آموزاني که مشکل بصري- حرکتي دارند نتوانند با سرعت کافي اطلاعات اصلي را روي کاغذ بياورند، از يکي از دوستان او بخواهيد تا شريک تکليفي او باشد و بتواند از کاربن براي نوشتن تکاليف مربوط استفاده کند. در آزمون هايي که پاسخ نامه هاي رايانه اي جداگانه اي دارند به وي اجازه دهيد تا در خود برگ پرسشنامه علامت بزند و به اين وسيله از سردرگمي هاي بصري که در ارتباط با استفاده از اين پرسش نامه هاي رايانه اي پيش مي آيد، جلوگيري شده نمرات وي پايين نيايد. در صورت امکان هرقدر لازم است به او وقت دهيد تا امتحانش را تمام کند و در صورت امکان آزمون را از وي در اتاق ديگري به عمل آوريد تا از بروز مشکلات ديگر در ارتباط با ساير دانش آموزان به هنگام امتحان جلوگيري شود. به دست خط وي بر اساس تلاش او و نه لزوما ظاهر و زيبايي خط نمره دهيد. دانش آموزان دچار اختلال بصري- حرکتي اغلب در هجي کردن کلمات مشکل دارند. آنها را به علت اشتباه در هجي کردن کلمات تنبيه نکنيد بلکه در عوض به نمونه خواني متن خود و استفاده از پردازش گرهاي کلمات و هجي گرها تشويق کنيد.
با بوجود آوردن اين گونه تمهيدات باعث مي شويد تا به جاي داشتن دانش آموزي با احساس شکست که به علت غيرممکن بودن موفقيت از کارهاي مدرسه اجتناب مي کند، بتوان دانش آموزي با انگيزه و موفق داشت.
بعضي از دانش آموزان مبتلا به تورت علائمي دارند که زبان آنها را تحت تاثير قرار مي دهد که اين علائم بر دو نوعند: اول مشکلات يادگيري مرتبط با زبان که در ساير کودکان نيز ديده مي شود و ديگر مشکلات زباني که به خصوص با تيک هاي بيماري آنها مرتبط است. با انجام مداخلاتي به هنگام مواجهه با مشکلات پردازشي زبان در اين بيماران که با ناتواني هاي عمومي يادگيري در آنها همراه است، کمک کننده باشد. از جمله: حتي المقدور محرک هاي بينايي را با محرک هاي شنوايي همراه کنيد. دستورالعمل ها را تا مي توانيد يکي يکي يا دوتادوتا برايش بخوانيد. سپس از او بخواهيد دستورالعمل خوانده شده را براي شما دوباره بيان کند. اگر دانش آموزي به هنگام انجام کار با خود زمزمه مي کند سعي کنيد جايش را طوري عوض کنيد تا مزاحم سايرين نشود.
آموزش دادن به کودکان دچار سندرم تورت ما را با چالش هايي روبرو مي کند. هرچه بيشتر در مورد اين اختلال بدانيم بهتر مي توانيم در جهت رشد و تکامل او گام برداريم. آن دسته از کودکان دچار سندرم تورت که با معلمين و همسالان خود احساس راحتي کنند در مدرسه به شکوفايي خواهند رسيد و در آينده تبديل به افرادي مي شوند که استعدادهاي خود را نشان داده نقش مثبتي در زندگي خواهند داشت. در حالي که نوجواناني که علائمشان به اشتباه برداشت شود و در مدرسه از حمايت خوبي برخوردار نباشند بار احساس سنگيني بر دوش خواهند کشيد. براي آنها مدرسه صحنه اي براي آزمايش است. درک دانش آموز مبتلا به تورت از قابليت هايش، موفقيت، دوست داشته شدن و ارزش ها تحت تاثير تجربيات او در مدرسه است.
بيان مسئله
1-آيا نارسا بودن گفتار معلم باعث مشکلات نوشتاري در دانش آموزان مي باشد
2- آيا مشکلات حافظه اي دليلي براي با مشکل روبرو شدن در دانش آموزان مي باشد نوشتن در دانش آموزان مي شود
متغير ها ي تحقيق
متغير مستقل : مشکلات نوشتاري
متغير وابسته : نارسايي کلمات- اصول و مباني املا
متغير کنترل : دوره هاي تحصيلي
ضرورت تحقيق
بررسي مشکلات ديکته نويسي (نوشتاري) دانش آموزان
دانش آموزان زيادي وجود دارند که در درس ديکته دچار مشکل هستند و به نسبت تعداد غلط هايي که مرتکب مي شوند نمرات کمتري دريافت مي کنند معمولاً معلمان و والدين براي تقويت نوشتاري آنان به راههاي زير متوسل مي شوند.
1- از کودک کوشش بيشتري را طلب مي کنند 2 کودک را تحقير، سرزنش مي کنند. 3- ميزان تکاليف را که به درس ديکته مربوط مي شود افزايش مي دهند. 4- از کودک مي خواهند شکل صحيح کلماتي را که در نوشتن آن مرتکب اشتباه شده است بارها بنويسند. 5- از دانش آموز مي خواهند يک جمله بنويسد و در آن شکل صحيح کلمه اي که در املا غلط نوشته شده است را به کار برد.
البته لازم به ذکر است که نصيحت و سرزنش به نتيجه مثبتي نخواهد انجاميد. اگر دانش آموز درس مورد نظر را بارها و بارها بنويسد و يا آن کلمه را بارها و بارها در داخل يک جمله به کار ببرد البته با توجه به استعداد خويش نوشتن صحيح کلمه را خواهد آموخت و امکان اشتباه مجددش کاهش خواهد يافت اما اين تمرينهاي مکرر باعث يادگيري کودک در واژه هاي ويژه اي که تمرين کرده است مي شود و اين يادگيري به ساير درسها و واژه ها انتقال نمي يابد. و دانش آموز براي يادگرفتن تمام واژه هاي تازه بايد به همان ميزان تلاش و تمرين کند واقعي اين است که انواع اشتباهاتي که کودک مي کند از يک نوع نيستند تا با اتخاذ يک روش همه آن اشتباهات را از بين برد و به پيشرفت وي اطمينان حاصل کرد براي دست يابي به يک راه حل ساده و اميدوار کننده بعد از اطمينان از عادي بودن هوش دانش آموز بايد اشتباهات ديکته هاي متعدد دانش آ”وز را از روي دفتر ديکته وي يادداشت کنيم و علت يا علل اصلي آن اشتباهات را بيابيم با اندکي دقت که بعضي واژه ها درست اما کاملاً ناخوانا و نارسا نوشته شده اند و ديکته بقيه واژه ها غلط هستند ممکن است بعضي واژه ها وارونه يا قرينه نوشته شده باشد (رفت) (آدم) (ديد ) يا بعضي از واژه ها به دليل وجود مشکل در تميز ديداري مربوط باشند (زود- دوز) (خانه – جانه) (دوش- دوس) (تبر- بتر) و بعضي از واژه ها مانند (زور- روز) (بيزار- بنزار) بدليل ناکافي بودن دقت دانش آموز باشد و يا غلط نوشتن بعضي واژه ها مانند (مادر- مارد) (آرزو- آزرو) (درخت- ردخت) به حافظه توالي ديداري مربوط مي شوند و بعضي از واژه ها که غلط نوشته مي شوند مانند (منظور- منزور) ميله- حيله) (مغازه- مقازه) به کم بودن حافظه ديداري مربوط مي شوند و غلط نويسي در بعضي واژه ها مانند (مسواک- مسباک) (آمدن- آمدند) (زنبور- زمبور) به ناکافي بودن حساسيت شفايي مربوط مي شود و نوشتن واژه هايي چون رستم و سهراب- ) (نيستند-) مربوط به نارسانويسي هستند و غلط نويسي در بعضي واژه ها مانند (تجربه ها- تجربها) (شده ام- شوده ام) (ديدن پدر- ديدنه پدر) (مي گفت- مي گوفت) (امير المومنين- اميرلمومنين) به مشکلات آموزشي مربوط هستند مشکلات آموزشي بايد از طريق روشهاي تدريس حل شوند البته اولين کار مربي اين است که غلط هاي املايي دانش آموز را يادداشت کند و تجزيه و تحليل نمايد و سپس نوع غلط ها را دسته بندي کند و با توجه به اينکه فراواني غلط هاي املايي دانش آموز به کدام يک از اين غلط ها مربوط مي شود براي درمان آن يک برنامه طراحي نمايد با عنايت به اينکه روش درمان هر کدام از اين غلط نويسي ها به چندين و چند صفحه مطلب نياز دارد در صورت علاقمندي همکاران را به خواندن کتاب درمان اختلالات ديکته نويسي- نوشته مصطفي تبريزي توصيه مي کنيم.
اصول و مباني املا
مراحل آموزش نوشتن به پنج مرحله زير تقسيم مي شود:
1- آموزش نوشتن غير فعال ( رونوسي )
2- آموزش نوشتن نيمه فعال ( املا )
3- آموزش نوشتن فعال پايه يك ( كلمه سازي )
4- آموزش نوشتن فعال پايه دو ( حمله سازي )
5- آموزش نوشتن فعال ( خلاق ) انشا و انواع آن
با توجه به مشكل دانش آموزان در مرحله آموزش نوشتن نيمه فعال (املا) است به آموزش املا مي پردازيم. مهارت املا نويسي به معني توانايي جانشين كردن صحيح صورت نوشتاري حروف , كلمات و جمله ها به جاي صورت آوايي آنهاست . دانش آموزان بـايـد به اين مهارت دست يابند تا بتوانند بخوبي بين صورت تلفظي كلمه ها و حروف سازنـده آن ها پيـونـد مناسبي بـرقـرار كنند بدين ترتيب زمينه لازم براي پيشرفت آنان در درس هاي جمله نويسي , انشا و به طور كلي مهارت نوشتن بهتر فراهم مي شود , دانش آموزان هنگام نوشتن املا بايد نكاتي را در باره صداهايي كه بوسيله معلم در قالب كلمات و جمله ها بر زبان جاري مي شود رعايت نمايند :
الف) آنها را خوب بشنوند + تشخيص دقيق كلمه + ادراك كلمه
ب) آنها را خوب تشخيص دهند + يادآوري و مجسم ساختن تصوير + بازشناسي كلمه صحيح در ذهن.
ج) آنها را درست بنويسند + نوشتن صحيح حروف سازنده كلمه + بازنويسي كلمه و توالي مناسب آنها.
اشكالات املايي دانش آموزان كه از ديدگاه زبان شناختي بر اثر اشكالات رسم الخطي , تاثير لهجه و گويش محلي دانش آموزان و فرايندهاي آوايي حذف , تبديل , افزايش و قلب به وجود مي آيند از ديدگاه روان شناختي از موارد زير سرچشمه مي گيرند :
الف) ضعف در حساسيت شنوايي , مثال : ژاله – جاله
ب) ضعف در حافظه شنوايي , مثال جا انداختن كلمات
ج) ضعف در حافظه ديداري , مثال حيله – هيله
د) ضعف در حافظه توالي ديداري , مثال مادر – مارد
هـ) قرينه نويسي , مثال ديد –
و) وارونه نويسي , مثال ديد –
ز) عدم دقت , مثال : گندم – كندم
ح)نارسا نويسي , مثال رستم – رسم
تعريف مفاهيم به صورت مفهومي و عملياتي
عده ي زيادي از دانش‌آموزان در نظام آموزشي ما دچار اختلالات يادگيري هستند، طبق گزارش‌هاي رسمي آموزش و پرورش4 تا 12 درصد از دانش‌آموزان در هر سال اختلال يادگيري دارند.
بي‌ترديد تعداد واقعي بيش از اين خواهد بود. براي مقابله با اين معضلات آموزشي هريک از معلمان روش‌هاي خاصي را اتخاذ مي‌کنند، برخي از اين روش‌ها به علت علمي نبودن سبب سرخوردگي تحصيلي دانش‌آموزان مي‌گردد.
عمده‌ترين مشکل املايي دانش‌آموزان:
الف. نارسانويسي:
1- نارسانويسي به وضعيتي اطلاق مي‌شود که دانش‌آموزان قواعد نگارشي در هنگام نوشتن رعايت نمي‌کنند، تمام کلمه يا بخشي از حروف آن را نمي‌تواند هم اندازه و هم شکل طبق قواعد نگارشي بنويسد، همچنين نارسايي آموزش در مورد استثناها و قواعد نگارشي جزو اين دسته از مشکلات است.
مثل نوشتن کلمه‌ي بندگي به صورت بنده‌گي يا نوشتن کلمه‌ي خواهر به صورت خاهر و… در اين نوع اختلال دانش‌آموز کلمه را از نظر نقطه، دندانه، شکل درست حرف و… کاملاً درست مي‌نويسد تنها مشکل اين است که دانش‌آموز معيار درست نويسي کلمه و حروف آن را رعايت نمي‌کند.
2-دانش‌آموز مهارت‌هايي نظير چرخش دست در نوشتن، گرفتن صحيح مداد را به خوبي ياد نگرفته است.
3- عدم حرکت مناسب انگشتان
4- ناهماهنگي چشم و حرکت دست
5- وضعيت قرار گرفتن نامناسب دفتر و مداد به هنگام نوشتن
6- نارسايي آموزش معلم در تمرين نوشتاري حروف
7-عدم هماهنگي حواس ديداري، شنيداري و حرکتي
8- خطا در ادراک ديداري حروف و کلمات
9- فاصله‌ي نامناسب چشم به هنگام نوشتن
10- عدم توانايي کنترل دست در هنگام نوشتن
11- عدم هماهنگي کلي بدن
12- تأخير در تکلم فرد
13- پرتحرکي و بي‌قراري در هنگام نوشتن
14- ميز و صندلي‌هاي نامناسب
ب. ضعف در حافظه‌ي ديداري:
عمده‌ترين مشکل املايي دانش‌آموزان ناتواني در جايگزيني درست اين حروف مي‌باشد، علت عمده اين نوع غلط‌هاي املايي ضعف حافظه‌ي ديداري است، يعني دانش‌آموز در هنگام نوشتن املا قادر نيست تصوير درست کلمه را در ذهن خود يادآوري کند لذا در بازشناسي حروف همصدا داراي مشکل هستند.
علل ضعف حافظه‌ي ديداري:
– نقص آموزش معلم
– عدم تمرين و تکرار حروف همصدا توسط دانش‌آموز
– دانش‌آموز قادر نيست تصوير کلمه را در ذهن خود تجسم کند(تجسم ذهني کلمه)
– نشناختن حروف
– ناتواني در ترکيب حروف
ج. ضعف در تميز ديداري
در اين نوع مشکل املايي، دانش‌آموز جزييات کلمه را رعايت نمي‌کند مثل از سه دندانه(س) يکي نمي‌نويسد، يا از نقطه‌ها کم و زياد مي‌کند به عنوان مثال کلمه‌ي آش، آس. همچنين ناتواني در تميز و تشخيص تفاوت يک چيز از ديگر چيزهاست نظير عدم تشخيص حروفي که داراي تصوير فضايي مشابهي هستند مانند ج به جاي چ، د به جاي ذ، ک به جاي گ و بالعکس. براساس تحقيقات انجام شده 25 درصد از مشکلات املايي دانش‌آموزان مربوط به ضعف در تميز ديداري است.
براي رفع اين مشکل مي‌توان تمريناتي از قبيل مشابهت‌ها و تفاوت‌ها انجام داد.
د. حساسيت شنوايي
برخي از مشکلات املايي از ضعف شنوايي ناشي مي‌شود در اين نوع اختلال املايي دانش‌آموز به علت ضعف شنوايي برخي از صداها را نمي‌شنود يا اينکه آن را اشتباه مي‌شنود.
پايين بودن حساسيت شنوايي عامل اصلي اين اختلال است. نمونه‌ي اين نوع اختلال:
نوشتن مسواک به صورت مسباک
نوشتن زنبور به صورت زمبور
علاوه بر اشتباه در نوشتن کلمات گاهي جا انداختن برخي از حروف و کلمات نيز از ضعف شنوايي است.
شيوه‌ي تلفظ معلم نقش اساسي دارد با تلفظ شمرده و رسا بودن صداي معلم عمده‌ي اين مشکل حل خواهد شد.
ه. عدم دقت و توجه
برخي از مشکلات املايي نيز مربوط به بي‌دقتي دانش‌آموز در دندانه و نقطه، تشديد و جايگزيني نادرست آن‌ها و اشتباهاتي در سرکش، تشديد مي‌باشد.
علل اشتباه نويسي در دندانه:
1- نا آشنايي با شکل کلي دندانه و حروف دندانه‌دار
2- نا آشنايي با نوشتن شکل دندانه در کلمه
3-اشتباه در شمارش دندانه‌هاي حروف دندانه‌دار مثل کلمه نيستند.
4- اشتباه در نوشتن شکل حروف دندانه‌دار در خط تحريري
5- نا آشنايي با قواعد خط تحريري به ويژه در اتصال حروف دندانه‌دار به برخي حروف معلمان پايه‌ي اول به ويژه در آموزش حروف دندانه‌دار، مراقب و نظارت کامل بر نحوه‌ي نوشتن دانش‌آموزان داشته باشند و با تمرين و تکرار به برخي تغييراتي که در شکل ظاهري دندانه‌ها و حروف در اتصال به حروف ديگر رخ مي‌دهد آشنا شوند و مهارت يابند.
حروف “ب، ن، ي” نماد بزرگ دندانه هستند که در اتصال به هجا يا کلمه‌ي ديگر تغيير مي‌يابند
کتاب…کتابدار، آب…آبي، توان…توانا، پهلوان…پهلوانان، موي…مويه، روي…رويه. دلايل اشتباه در نقطه‌گذاري حروف
اشتباه در نقطه‌گذاري حروف در کلاس اول معمولاً بيشتر است و به صورت‌هاي زير ديده مي‌شود:
1- کم گذاشتن نقطه
2- نگذاشتن نقطه
3- زياد گذاشتن نقطه
4-جا به جا گذاشتن نقطه
5-نامناسب گذاشتن نقطه
اشکالات مربوط به تشديد:
اشکالات مربوط به تشديد به صورت‌هاي زير در ديکته ظاهر مي‌شود:
1- جا انداختن يا ننوشتن تشديد
2- بي جا يا اضافه گذاشتن تشديد
3- جا به جا نوشتن تشديد
راه کار عملي براي شناسايي و برنامه‌ريزي مشکلات املايي
يکي از مشکلاتي که دانش‌آموزان با آن مواجه مي‌باشند ضعف املا است. اولين گام براي بر طرف کردن هر ضعفي شناخت آن مي‌باشد. اگر معلم و مربي به موقع و دقيق مشکلات دانش‌آموز را تشخيص دهد مي‌تواند سريع راه حل مناسب و منطقي را براي حل مشکل انتخاب و در جهت بهبود وضعيت آموزشي دانش‌آموزان اقدام نمايد.
مدل املانويسي که در ذيل توضيح داده مي‌شود تا اندازه‌ي زيادي به معلم کمک مي‌کند تا به طور دقيق و سريع ضعف املايي دانش‌آموزان را تشخيص دهد و در جهت بهبود وضعيت دانش‌آموز اقدام کند.
تعريف املا:
املا به معني جانشين ساختن صحيح صورت نوشتاري کلمات حروف به جاي صورت آواي آن‌هاست.
اهداف درس املا در دوره‌ي ابتدايي:
1- آموزش نوشتن کلماتي که مورد احتياج دانش‌آموزان است.
2- ارزشيابي از آموخته‌هاي دانش‌آموزان
3- افزايش خزانه‌ي لغات دانش‌آموزان
4- آموزش شيوه‌ي نگارش حروف و کلمات
در يادگيري املا يک کلمه سه عامل موثر مي‌باشد:
الف. شنيدن
ب. ديدن و تجسم ذهني کلمه
ج. نوشتن کلمه
با توجه به اين سه عامل زماني دانش‌آموز کلمه را به درستي خواهد نوشت که آن کلمه را خوب بشنود و بتواند در ذهن خود آن را تجسم کند و در نهايت کلمه را بنويسد.
حرکتي در زير توالي آن توضيح داده مي‌شود:
الف. شنيدن کلمه، تشخيص دقيق کلمه، تدارک کلمه
ب. شخيص کلمه، يادآوري و مجسم ساختن تصاوير و بازشناسي کلمه‌ي صحيح در ذهن
ج. نوشتن درست کلمه، نوشتن صحيح حروف سازنده‌ي کلمه‌ي بازنويسي کلمه و توالي مناسب آن‌ها
به طور خلاصه مدل نگارش کلمات در املا عبارت از ادراک کلمه، بازشناسي کلمه‌ و بازنويسي کلمه هريک از اين توالي در مدل، مربوط به يک يا چند فرآيند ذهني است، ادراک کلمه مربوط به حافظه‌ي شنيداري و تميز شنيداري است. بازشناسي کلمه مربوط به حافظه‌ي ديداري و توالي ديداري است. بازنويسي کلمه مربوط به حافظه حرکتي است.
با توجه به مطالب ارايه شده مدل آموزشي املا به شرح زير ارايه‌ي معرفي مي‌شود:
براساس مدل ارايه شده کليه‌ي برنامه‌هاي آموزشي املا بايستي به سه رکن آن يعني ادراک، بازشناسي و بازنويسي توجه کنند.
بررسي نقادانه برنامه‌ي درسي املا در دوره‌ي ابتدايي مويد اين نکته است که برنامه‌هاي درسي تنها بر بازنويسي محدود بوده و دو بعد ديگر چندان مورد توجه نيست لذا برنامه‌هاي درسي املا از وجه آموزشي به وجه آزموني تبديل شده است. برنامه‌ي درسي مبتني بر اين مدل که هر سه رکن را شامل شود، براساس الگويي معرفي مي‌شود.
الگوي برنامه درسي املا:
1- انتخاب متن املا و نوشتن آن روي تخته‌ي کلاس و خواندن آن توسط دانش‌آموزان
2- پاک کردن متن از تخته و قرائت آن توسط معلم و نوشتن آن توسط دانش‌آموزان
3- تصحيح املا به صورت گروهي”توسط خود دانش‌آموزان”
4-استخراج فهرست خطاهاي ديکته‌اي
5- تمرين، توضيح و آموزش بر مبناي عمده‌ترين غلط‌هاي املايي
توضيح اينکه غلط‌هاي املايي هر جلسه مبناي آموزشي براي جلسه‌ي بعدي املا قرار مي‌گيرد.
مهم‌ترين محاسن اين الگو عبارت از:
الف. توجه به بعد آموزشي املا، چون در مراحل پنجگانه‌ي بالا هدف آزمون نيست.
ب. انعطاف پذيري در متن املا
ج. توجه به سه رکن برنامه‌ي درسي املا از طريق ديدن متن و خواندن و بازشناسي و يادآوري و کاهش مشکلات و خطاهاي ديکته‌اي دانش‌آموزان، به تدريج با اجراي کامل برنامه
د. کاهش اضطراب و ترس دانش‌آموزان از برنامه‌هاي درسي ديکته
ه. چون خطاهاي ديکته اي توسط خود دانش‌آموزان با راهنمايي معلم استخراج مي‌شوند، لذا دانش‌آموزان در رفع آن مصمم مي‌شوند.
چون الگو بر پايه‌ي آموزش املا طراحي شده است لذا توصيه مي‌شود که از نمره دادن به دانش‌آموزان خودداري شود و ارزشيابي از کمي و عددي به کيفي تغيير يابد و اين فرآيند تا زماني ادامه يابد که غلط‌هاي املايي به حداقل برسد.
نمره دادن به املا براساس اين الگو تنها در املاي امتحاني پيشنهاد مي‌شود.
نکته‌ي قابل توجه ديگر، کلاس بايستي از حالت سنتي خود به کارگاه آموزشي تبديل شود و همه فراگيران در نقش ياد گيرنده و ياد دهنده باشند و تعامل هاي بين فردي گسترش يابد. براي قرائت متن املا با توجه به اينکه متن چندين بار خوانده شده و توضيحاتي توسط معلم برآن داده شده است، توصيه مي‌شود هر بند از متن املا فقط دو بار تکرار شده و مدت زمان تقرير متن حداکثر 25 دقيقه باشد، حداکثر متن املا در هر جلسه براساس توان دانش‌آموزان و نوع متن از لحاظ دشواري کلمات و عبارات، متغير مي‌باشد.
ولي به جهت هماهنگي مقدار متن املا در پايه‌هاي مختلف بدين شرح پيشنهاد مي‌شود:
براي کلاس اول ابتدايي در نيم سال اول 8 جمله حداکثر 35 کلمه و در نيم سال دوم 10 جمله حداکثر 40 کلمه، براي کلاس دوم ابتدايي حداکثر 10 سطر حدود 100 کلمه، براي کلاس سوم ابتدايي حداکثر 12 سطر حدود 120 کلمه، براي کلاس چهارم و پنجم ابتدايي حداکثر 15 سطر حدود 150 کلمه.
براي درک بهتر کلمات، گاهي نياز است که کلمه براي دانش‌آموزان به همراه تصوير آموزش داده شود همچنين براي تجسم ذهني يک کلمه بهتر است دانش‌آموزان آن را با انگشت خود در هوا بنويسند.
براي يادگيري بهتر مي‌توان تمرينات فرعي ديگري همچون دنباله نويسي و کامل کردن کلمات ناقص نوشته شده، تعيين تعداد حروف کلمه، تعيين تعداد نقطه‌ها، دندانه‌ها و… انجام داد.
براي تصحيح املا در اين الگو بايستي کلمات مشکل در تخته نوشته شود و سپس دانش‌آموزان با کنترل



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید