واحد رشت
دانشکده کشاورزي- گروه باغباني
پايان نامه کارشناسي ارشد در رشته مهندسي کشاورزي – علوم باغباني
گرايش: گياهان زينتي
عنوان
بهبود عمر گلجاييگلهاي شاخه بريده رز، آفتابگردان و ليسيانتوس با استفاده از سديم نيتروپروسايد
استاد راهنما:
دکتر داود هاشم آبادي

استاد مشاور:
دکتر بهزاد کاوياني

نگارش:
نيّر نظيري مقدم
تابستان 1392

تقدير و تشکر
الحمدلله رب العالمين.
در آغاز وظيفه خود مي دانم از زحمات بي دريغ استاد راهنماي خود، جناب آقاي دکتر داود هاشم آبادي، صميمانه تشکر و قدرداني کنم که قطعاً بدون راهنمايي هاي ارزنده ايشان، اين مجموعه به انجام نمي رسيد. از جناب آقاي دکتر بهزاد کاوياني مشاور اين رساله و همچنين اساتيد محترم گروه باغباني، آقايان دکتر رسول انسي نژاد، دکتر شهرام صداقت حور و دکتر علي محمدي ترکاشوند و همه عزيزاني که در آماده سازي اين رساله، به نحو احسن اينجانب را مورد راهنمايي قرار دادند، کمال امتنان را دارم.
در پايان، بوسه مي زنم بر دستان پر مهر پدر و مادر عزيزم به پاس زحمات بي دريغشان.
تقديم به
به تماشا سوگند
و به آغاز کلام
و به پرواز کبوتر از ذهن…
اين مجموعه را به خانواده مهربانم تقديم مي کنم.
فهرست مطالب
عنوان صفحه
چکيده1
فصل اول : مقدمه
1-1- تاريخچه، گياهشناسي و پراکنش گل رز3
1-2- اهميت اقتصادي گل رز4
1-3-گياهشناسي و پراکنش اکولوژيکي گل آفتابگردان 4
1-4- اهميت اقتصادي گل آفتابگردان5
1-5- گياهشناسي گل ليسيانتوس5
1-6- اهميت اقتصادي گل ليسيانتوس5
1-7- بيان مسئله6
1-8- هدف آزمايش…………………………………………………………………………………………………..6
فصل دوم : بررسي منابع
2-1- پيري8
2-2- اتيلن و نقش آن در پيري گل هاي بريده8
2-2-1- عوامل مؤثر در توليد اتيلن 9
2-2-2- بيوسنتز اتيلن9
2-3- تيمار با مواد ضد اتيلن.10
2-3-1- سديم نيتروپروسايد.10
2-4-انسداد آوندي11
فصل سوم : مواد و روشها
3-1- مواد گياهي13
3-2- نحوه آماده سازي گل ها و انجام تيمار سديم نيتروپروسايد13
3-3- پياده کردن طرح آزمايشي و معرفي تيمارها 13
3-4- صفات کمي و کيفي مورد اندازه گيري15
3-4-1- عمر گلجايي15
3-4-2- جذب محلول 15
3-4-3- درصد ماده خشک15
3-4-4- شمارش باکتري15
3-4-4-1- تهيه محيط کشت16
3-4-4-2- شمارش باکتري در محلول پالس16
3-4-4-3- شمارش باکتري در ساقه16
3-4-5- روند باز شدن گل و گلچه و کاهش قطر گل17
3-4-6- کاهش درجه بريکس (درصد ساکارز موجود در ساقهي گل)18
3-4-7- محتواي کلروفيل……………………………………………………………………………………………19
3-4-8- اندازه گيري اتيلن…………………………………………………………………………………………..19
3-4-9- محتواي پروتئين گلبرگ…………………………………………………………………………………..20
3-5- تجزيه و تحليل داده ها………………………………………………………………………………………..20
فصل چهارم : نتايج و بحث
4-1- عمر گلجايي.22
4-2- درجه بريکس.25
4-3- باکتري ساقه27
4-4- باکتري محلول29
4-5- باز شدن گل و گلچه31
4-6- درصد ماده خشک33
4-7- جذب محلول35
4-8- اتيلن37
4-9- کلروفيل b………………………………………………………………………………………………………..39
4-10- کلروفيل a………………………………………………………………………………………………………………..41
4-11- پروتئين گلبرگ…………………………………………………………………………………………………43
4-12- بحث………………………………………………………………………………………………………………46
نتيجه گيري کلي..48
پيشنهادها..48
منابع..49
فهرست جداول
جدول 4-1- تجزيهي واريانس اثر سديم نيتروپروسايد بر برخي خصوصيات22
جدول 4-2- مقايسهي ميانگين اثر سديم نيتروپروسايد بر برخي خصوصيات23
فهرست اشکال
شکل 2-1- تصوير سديم نيتروپروسايد…………………………………………………………………………….10
شکل 3-1- روش پياده کردن طرح آزمايشي………………………………………………………………………14
شکل 3-2- تهيه محيط کشت باکتري……………………………………………………………………………….17
شکل 3-3- انداره گيري قطر گل رز…………………………………………………………………………………18
شکل 3-4- اندازه گيري قطر گل آفتابگردان………………………………………………………………………18
شکل 3-5- تهيه نمونه از برگ ها……………………………………………………………………………………19
شکل 3-6- روش استفاده از اسپکتروفتومتر………………………………………………………………………19
شکل3-7- نمونه هاي تهيه شده براي اندازه گيري اتيلن………………………………………………………19
شکل 3-8- نمونه گيري از هواي داخل ظرف……………………………………………………………………19
شکل 3-9- بالون حاوي گلبرگ و اسيد ساليسيليک و اسيد سولفوريک روي هيتر……………………..20
شکل 4-1- اثر تکي سديم نيتروپروسايد بر عمر گلجايي گلهاي رز، ليسيانتوس و آفتابگردان……….24
شکل 4-2- اثرمتقابل سديم نيتروپروسايد بر عمر گلجايي گلهاي رز، ليسيانتوس و آفتابگردان……….25
شکل 4-3- اثر تکي سديم نيتروپروسايد بر درجه بريکس گلهاي رز، ليسيانتوس و آفتابگردان………26
شکل 4-4- اثرمتقابل سديم نيتروپروسايد بر درجه بريکس گلهاي رز، ليسيانتوس و آفتابگردان……..27
شکل 4-5- اثر تکي سديم نيتروپروسايد بر باکتري ساقه گلهاي رز، ليسيانتوس و آفتابگردان………..28
شکل 4-6- اثر متقابل سديم نيتروپروسايد بر باکتري ساقه گلهاي رز، ليسيانتوس و آفتابگردان………29
شکل 4-7- اثر تکي سديم نيتروپروسايد بر باکتري محلول گلهاي رز، ليسيانتوس و آفتابگردان………30
شکل 4-8- اثر متقابل سديم نيتروپروسايد بر باکتري محلول گلهاي رز، ليسيانتوس و آفتابگردان……31
شکل4-9- اثر تکي سديم نيتروپروسايد بر باز شدن گل و گلچه گلهاي رز…………………………………..32
شکل4-10-اثرمتقابل سديم نيتروپروسايد برباز شدن گل و گلچه گلهاي رز…………………………………33
شکل 4-11- اثر تکي سديم نيتروپروسايد بر درصد ماده خشک گلهاي رز……………………………………34
شکل 4-12- اثرمتقابل سديم نيتروپروسايد بر درصد ماده خشک گلهاي رز…………………………………..35
شکل 4-13- اثر تکي سديم نيتروپروسايد بر جذب محلول گلهاي رز، ليسيانتوس و آفتابگردان………36
شکل 4-14- اثر متقابل سديم نيتروپروسايد بر جذب محلول گلهاي رز، ليسيانتوس و آفتابگردان…….37
شکل 4-15- اثر تکي سديم نيتروپروسايد بر توليد اتيلن گلهاي رز، ليسيانتوس و آفتابگردان…………..38
شکل 4-16- اثر متقابل سديم نيتروپروسايد بر توليد اتيلن گلهاي رز، ليسيانتوس و آفتابگردان………..39
شکل 4-17- اثر تکي سديم نيتروپروسايد بر کلروفيل b گلهاي رز، ليسيانتوس و آفتابگردان…………..40
شکل 4-18- اثر متقابل سديم نيتروپروسايد بر کلروفيل b گلهاي رز، ليسيانتوس و آفتابگردان………..41
شکل 4-19- اثر تکي سديم نيتروپروسايد بر کلروفيل a گلهاي رز، ليسيانتوس و آفتابگردان…………..42
شکل 4-20- اثر متقابل سديم نيتروپروسايد بر کلروفيل a گلهاي رز، ليسيانتوس و آفتابگردان………..43
شکل 4-21- اثر تکي سديم نيتروپروسايد بر مقدار پروتئين گلهاي رز، ليسيانتوس و آفتابگردان………44
شکل 4-22- اثر متقابل سديم نيتروپروسايد بر مقدار پروتئين گلهاي رز، ليسيانتوس و آفتابگردان……45
چکيده
به منظور بررسي اثرسديم نيتروپروسايد برعمر گلجايي گل هاي شاخه بريده رز، آفتابگردان و ليسيانتوس مطالعه اي در قالب آزمايش فاکتوريل بر پايه طرح کاملاً تصادفي با دو فاکتور سديم نيتروپروسايد در چهار سطح(0، 20، 40 و 60 ميکرومولار) در 12 تيمار،3 تکرار و 36 کرت با 180 شاخه گل انجام شد. در اين آزمايش صفاتي همچون قطر گل(شاخص کاهش قطر گل)، شمارش گلچه، درصد ماده خشک، کاهش درجه بريکس، عمر گلجايي، جذب آب، ميزان پروتئين گلبرگ، شمارش باکتري در محلول گلجايي و ساقه، ميزان کلروفيل برگ و ميزان اتيلن ارزيابي شدند. بيشترين عمر گلجايي در گل رز با غلظت 20 ميکرومولار سديم نيتروپروسايد و آفتابگردان با غلظت 60 ميکرومولار سديم نيتروپروسايد حاصل شد. تيمار با سديم نيتروپروسايد در مقايسه با تيمار شاهد ميزان جذب آب و درجه بريکس و درصد ماده خشک را افزايش دادند. تحقيق حاضر نشان مي دهد که با استفاده از غلظت هاي مناسب سديم نيتروپروسايد مي توان عمر پس از برداشت گل هاي شاخه بريده رز، آفتابگردان و ليسيانتوس را افزايش داد.
کلمات کليدي: سديم نيتروپروسايد- عمر گلجايي- رز- آفتابگردان- ليسيانتوس.
فصل اول
(مقدمه)
1-1- تاريخچه، گياه شناسي و پراکنش گل رز
قدمت گل رز به دوران باستان باز مي گردد. فسيل هاي گل رز مربوط به 35 تا 70 ميليون سال پيش بوده اند. در تمدن کهن يونان و روم و در اسطوره شناسي و ادبيات از گل رز به عنوان سمبل عشق، زيبايي و شادي ياد مي شود. رزهاي وحشي از زمان ماقبل تاريخ وجود داشته اند و حدود 150 گونه از آن ها در اروپا، آسيا و خاورميانه رشد پيدا کرده اند و بعدها به دست بشر مورد کشت و کار و اصلاح نژاد قرار گرفته اند (گودين، 2001).
واژه rosa در زبان لاتين به معناي گل سرخ است که به زبان اسکاني يوناني هاي مهاجر در جنوب ايتاليا بوده است. در قرن 12 ميلادي اين گل به اروپا راه يافت و به علت رنگ قرمز روشن آن را گل سرخ يا رز ناميدند. اولين بار ميشل آدانسون، طبيعي شناس فرانسوي در سال هاي 1763 تا 1963 نام رزا را براي خانواده گل سرخيان انتخاب کرد (هي وود،2007).
گل رز با نام علمي Rosa hybrida متعلق به تيره گل سرخيان مي باشد و از لحاظ نحوه رشد، شکل بوته و توليد گل به انواع رزهاي مينياتوري، پاسيويي، هيبريد چاي، فلوريبندا، درختچه اي و بالا رونده تقسيم مي شود. گياهان اين خانواده به صورت علفي، درخت يا درختچه اي هستند. رز داراي گل هاي مشخص، منظم، دوجنسي و گاهي تک جنسي است که گلبرگ ها در آن آزادند. برگ هاي گل رز متناوب و ساقه هاي آن تيغ دارند که البته انواع اصلي و قديمي داراي ساقه هاي بسيار پرتيغ بوده اند. در اين گل 5 عدد کاسبرگ و 15 عدد يا بيشتر پرچم وجود دارد و دانه هاي بدون آلبومن هستند. تخمدان به صورت فوقاني يا تحتاني است که اين به جنس آن بستگي دارد(ويسمان و ريتز، 2007).
1-2- اهميت اقتصادي گل رز
يکي از اهداف کشورهاي در حال توسعه به رشد اقتصادي پايدار است. گل و گياهان زينتي از جمله محصولاتي هستند که از قابليت ارز آوري برخوردارند و مي توانند به عنوان يکي از کالاهاي عمده ي غير نفتي در ترکيب صادرات کالا قرار بگيرند(ادريسي،1388).
مهمترين کشورهاي صادرکننده گل، هلند(70درصد)، کلمبيا(2/9درصد)، ايتاليا(9/4 درصد)، کنيا(3/2درصد) وجزايرقناري(1/1درصد) هستندوکشورهاي آلمان، فرانسه، انگليس، آمريکا، سوييس، ايتاليا، اتريش، دانمارک، سوئد، بلژيک، لوکزامبورگ و ژاپن از وارد کنندگان مهم گل در دنيا به شمار مي روند (بي نام، 2005).
ايران از نظر توليد گل رتبه 17 و درعرصه صادرات گل رتبه 107 را از بين 117 کشور به خود اختصاص داده است که در فهرست صادرکنندگان جايگاه مناسبي نيست. در زمينه کشت و پرورش، گل رز مقام دوم را پس از گلايول در ايران دارد. سطح زير کشت گل شاخه بريده رز گلخانه اي و فضاي باز در حدود 400 هکتار است که استان اصفهان مقام اول توليد رز به ويژه رز هلندي را داراست و استان هاي تهران و مرکزي در رده هاي بعدي قرار دارند (کياني و کافي، 1384).
1-3-گياه شناسي و پراکنش اکولوژيکي گل آفتابگردان
آفتابگردان گياهي است يک ساله از جنس Helianthus در خانواده Asteraceae بومي آمريکاي شمالي، داراي گل آذين شبيه خورشيد با نام طبق با قطر حدوداً 15 سانتي متر مي باشد. اين گل داراي ساقه محکم و کرک دار و برگ هاي خشن و درشت است. لقاح غالباً از نوع دگر گشني است.
آفتابگردان به عنوان يک گياه بي تفاوت به طول روز طبقه بندي مي شود زيرا در طيف وسيعي از طول روزها گل مي دهد. اين گل در خاک هايي که بافت آنها از شني تا رسي تغيير مي کند، به خوبي رشد مي نمايد.
1-4- اهميت اقتصادي گل آفتابگردان
گل آفتابگردان سطح زير کشتي بين 150-100 هکتار بصورت گلخانه اي و فضاي باز دارد، که در استان هاي تهران، مرکزي و اصفهان واقع است.
1-5- گياه شناسي گل ليسيانتوس
ليسيانتوس با نام علمي Eustoma qrandiflorum (Raf.)Shin متعلق به خانواده Gentianaceae داراي گل‏هاي جالب توجه و ساقه هاي بلند ‏است (لوگاسي و همکاران، 2010)، بومي ايالات امريکا از ويومينگ، جنوب داکوتا، نبراسکا، کلرادو، کانزاس، اوکلاهاما، تگزاس و به خصوص شمال مکزيک است (شينر،1957؛ وود و ويور، 1982). ليسيانتوس يکي از گياهان زينتي است که بيش از60 سال پيش در ژاپن به عنوان گل زينتي توليد مي‏شد (اوکاوا و همکاران، 1991)، اما از دهه 1980 به عنوان يک گل شاخه بريده خيلي زود در تجارت گل‏ها قرار گرفت (هالوي و کوفرانک، 1984). اين گونه يک ديپلوئيد خودبارور است (شمير و همکاران، 1999) و توسط بذر تکثير مي‎شود (اسلام و همکاران، 2005).
گل هاي ليسيانتوس از نظر شکل جام گل به چهار گروه تقسيم مي شوند: قيفي، فنجاني، زنگوله‏اي و کاسه‏اي شکل(کاواباتا و همکاران، 2009). گل‏ها به صورت کم‏پر و پرپر در اندازه‏هاي کوچک، متوسط و بزرگ و به صورت‏هاي منفرد يا چندتايي روي ساقه برگدار تشکيل مي‏شوند(قاسمي و کافي، 1389).
1-6- اهميت اقتصادي گل ليسيانتوس
ليسيانتوس در باغباني، هم به عنوان گياه زينتي گلداني داخل خانه و هم به عنوان گل شاخه بريده شهرت دارد. در حال حاضر ليسيانتوس در رنگها و شکل هاي متفاوت موجود است و در پهنه وسيعي از دنيا به صورت گل شاخه بريده پرورش داده مي شود. در انگلستان حدود 10 هکتار از باغات تحت کشت و کار ليسيانتوس قرار گرفته اند. آمريکا، هلند، فلسطين اشغالي، کنيا، تانزانيا و ژاپن از توليد کنندگان مهم اين گياه مي باشند (اوکاوا و سازاکي، 1999).
توليد گل شاخه بريده ليسيانتوس در سال 88 حدود 56928000 شاخه در سطحي معادل 5/26 هکتار بوده است. بنابراين، حدود 8/2 درصد توليد گل هاي شاخه بريده کشور در سال 88 مربوط به ليسيانتوس بوده است.
در سال 2001 متوسط قيمت ليسيانتوس در کاليفرنيا 10 دلار براي هر بسته که شامل 10 ساقه مي باشد، در ايران نيز هم اکنون هر بسته، بسته به زمان عرضه 1000-4000 تومان به فروش مي رسد.
1-7- بيان مسئله
در گل ها اغلب فرايندهاي سوخت و سازي که در پيري دخالت دارند غير قابل برگشت مي باشند و اين هم بيشتر مربوط به توليد اتيلن است که در مرحله پيري گل ها مقدار آن به حداکثر مي رسد(سلگي و همکاران،2009).
بدين جهت تيمار با محلول هاي محافظتي مناسب براي طولاني تر کردن عمر گل هاي بريده توصيه مي شود(منشي زاده و همکاران، 1390).
گاز اکسيد نيتريک در افزايش عمر پس از برداشت گل ها موثر است. اين گاز فعاليت اتيلن داخلي را تنظيم مي کند( هاشم آبادي،1391).
1-8- هدف آزمايش
1-تأثير سديم نيتروپروسايد در افزايش عمر گلجايي و کيفيت گل هاي بريده رز، آفتابگردان و ليسيانتوس.
2-معرفي بهترين غلظت سديم نيتروپروسايد در افزايش عمر گلجايي گل هاي بريده رز، آفتابگردان و ليسيانتوس.
3-بررسي خاصيت ضد ميکروبي سديم نيتروپروسايد.
فصل دوم
(بررسي منابع)
2-1- پيري
پيري را مي توان مرحله نهايي يک اندام دانست که با يک سري رويدادهاي طبيعي غيرقابل برگشت آغاز شده و در نهايت منجر به از بين رفتن سلول ها و مرگ اندام مي شود هم چنين فرايند زوال و مرگ طبيعي نيز پيري تلقي مي شود که شامل گستره وسيعي از فرايندهاي فيزيولوژيکي است (ادريسي، 1388).
2-2- اتيلن و نقش آن در پيري گل هاي بريده
اتيلن ساده ترين هيدروکربن غير اشباع است و در کنترل فرايند رشد و نمو از جوانه زني تا پيري نقش عمده اي دارد، اتيلن در بسياري از بافت ها نقش مهمي در توليد رنگدانه ها، تجزيه کلروفيل، مقاومت به پوسيدگي، ريزش برگ و گل، متابوليسم فنول ها و ديگر فرايندها دارد.
تشکيل اتيلن بخصوص تحت شرايط تنش نظير خشکي، گرما، سرما و آسيب هاي مکانيکي ممکن است در تمام قسمت هاي گياه صورت گيرد. عوامل موثر بر ميزان توليد اتيلن در بافت شامل رقم، ميزان رسيدگي يا بلوغ بافت، دما، ميزان اکسيژن و دي اکسيد کربن محيط، تنش ها و وجود اتيلن يا هيدروکربن هاي مشابه در محيط مي باشند. اتيلن اثرات مختلفي بر روي گل ها دارد. پيري گل هاي حساس به اتيلن در وهله ي اول نتيجه همزمان اتيلن درونزايي است که توسط بافت گل توليد مي شود يا به عنوان يک آلاينده در اتمسفر محيط وجود دارد و با اوج گيري توليد اتيلن شبيه آنچه در حالت فرازگرايي اتفاق مي افتد ارتباط دارد. اتيلن پيري برگ و گلبرگ را تحريک نموده و موجب خشک شدن کاسبرگ ها، ريزش گلچه ها، برگشتگي لبه گلبرگ ها يا جام گل و لوله شدن آن به سمت داخل، پژمردگي و حتي تغيير رنگ مي شود (ادريسي، 1388).
استعمال خارجي اتيلن تجزيه پارامترهاي اندازه گيري پيري از قبيل کلروفيل، RNA و پروتئين را در تعداد متغيري از سيستمهاي آزمايشي سرعت مي بخشد. همچنين برخي از mRNA ها وجود دارند که در طي پيري برگ و در پاسخ به اتيلن به کار رفته در توليد آنزيم هاي تسريع کننده فرايندهاي تجزيه تجمع مي يابند.
اتيلن به عنوان يک فيتوهورمون گازي شكل، در پيري بسياري از گل ها دخالت دارد و گل هاي رز افزايش فرازگرايي در توليد اتيلن نشان مي دهند (نبي گل و همکاران، 1388).
2-2-1- عوامل موثر در توليد اتيلن
اتيلن توسط بخش هاي مختلف گياه توليد مي شود، اما ميزان آن در بخش هاي مختلف گياه متفاوت است بيش ترين توليد، مربوط به خامه و تخمدان مي باشد (نيکولز، 1979).
بسياري از صدمات مکانيکي و تنش ها مثل لمس آرام ساقه يا برگ، افزايش فشار بيماري ها، آفات، غرقاب شدن و خشکي، توليد اتيلن را بالا مي برند. افزايش توليد اتيلن به نوبه خود باعث کوتاه شدن ساقه ها و ضخيم شدن آنها مي شود. عوامل محيطي ديگري نيز در توليد اتيلن دخالت دارند که غلظت اکسيژن و دما مهمترين آن ها هستند. با کاهش غلظت اکسيژن و دما، ساخت اتيلن کند مي شود (چمني،1384؛ کيامحمدي 1388؛ادريسي، 1388).
2-2-2- بيوسنتز اتيلن
بيوسنتز اتيلن يکي از بهترين مسيرهاي شناخته شده براي هر ماده رشد گياهي مي باشد. اتيلن طي مجموعه اي از واکنش ها از متيونين توليد مي شود. متيونين به وسيله آنزيم آدنوزين متيونين سنتتاز به اس- آدنوزيل متيونين تبديل مي شود.
ACCتوليدي دو سرنوشت دارد، ممکن است به اتيلن تبديل شودکه اين کار توسط ACC اکسيداز صورت مي گيرد و يا به مالونيل ACC تبديل مي شود که اين کار نيز توسط آنزيم ACC- ان- مالونيل- ترانسفراز صورت مي گيرد. HCN به دست آمده از تبديل ACC به اتيلن مي تواند با س يستئين ترکيب شده و توليد سيانيد آلانين و گاز H2S را بنمايد که اين واکنش توسط بتا سيانو آلانين سنتتاز صورت مي گيرد.
2-3- تيمار با مواد ضد اتيلن
ترکيباتي که فعاليت و بيوسنتز اتيلن را کنترل مي کنند عبارتند از:سديم نيتروپروسايد، MCP -1، تيوسولفات نقره، آمينواکسي استيک اسيد، تي ديازورون و… .
2-3-1- سديم نيتروپروسايد
سديم نيتروپروسايد(SNP) (ترکيب آزاد کننده NO ) جز ترکيباتي است که از رکود بذر جلوگيري ميکند (بليگاني و لاماتينا،2001)، تواناييSNP در شکستن خواب بذر در کاهو (Lactuca sativa)، آرابيدوپسيس ( thaliana Arabidopsis) ، جو دوسر (Avena sativa)، سودا (Saueda salsa) و ساير گياهان با غلظت هاي 5/0 تا 2 ميلي مولار در مدت زمان هاي 18 تا 24 ساعت گزارش شده است (کوپيرا و گووداز، 2003). نيتريک اکسيد تاثير مثبتي بر تاخير پيري در ميوه ها و سبزي ها دارد (چانگلي و همکاران، 2011). اين ترکيب پس از تيوسولفات نقره و 1- متيل سايکلوپروپن به عنوان بازدارنده اتيلن شناخته شده است که تاثير مثبت آن بر گلهاي بريده مختلف از جمله ميخک و 8 گل بريده ديگر نشان داده شده است (باديان و همکاران، 2004؛ چانگلي و همکاران، 2011).
نيتريک اکسيد با فرمول NO ، جرم 1/30 گرم ، چگالي 51/ 1گرم بر سانتي متر مکعب ، و نقطه جوش 90/121 است.
شکل 2-1- تصوير سديم نيتروپروسايد
نيتريک اکسيد عمدتاً از مسيرهاي آنزيمي و غيرآنزيمي سنتز مي شود که مسير بيوسنتز آنزيمي آن از طريق مسير بيوسنتز نيترات ردوکتاز از طريق سيتوسول انجام مي شود (لاماتينا و همکاران، 2003). اما مسير غير آنزيمي از طريق نيترات ديسموتيشن انجام مي گيرد (لاماتينا و همکاران، 2003).
2-4- انسداد آوندي
تحقيقات بسياري روشن نموده اند که يکي از مهمترين دلايل پايان زندگي گل هاي شاخه بريده انسداد آوندي است (رضواني پور و عصفوري، 1388).
پژمردگي و تنش آبي اکثر گونه هاي گل هاي شاخه بريده مربوط به انسداد سيستم انتقال آب در آن ها مي باشد. معمولاً دو نوع انسداد آوندي وجود دارد. يکي مربوط به انبار کردن گل ها به صورت خشک است و غالباً در حالت تجاري اتفاق مي افتد و ديگري در طول مدت نگهداري گل در آب اتفاق مي افتد(ادريسي،1388).
جهت رفع مشکل انسداد آوندي، روش هايي مثل بازبرش ساقه زير آب (برش در فاصله 2 سانتي متري)، اسيدي کردن محلول (4-3pH= )، قرار دادن ساقه در آب (عمق کمتر از 20 سانتي متر)، تيمار مدت دار ساقه در مواد پاک کننده، استفاده از آب تقطير شده در ساختن محلول هاي نگهدارنده، ضد عفوني ظرف ها و استفاده از ظرف هاي سفيد رنگ (براي نشان دادن آلودگي) پيشنهاد مي شوند.
هم چنين از ميکروب کش هاي مهم مثل هيپوکلريت سديم، هيپوکلريت کلسيم، مشتقات هيدروکسي کينولين ها، سولفات آلومينيوم، کلريد کبالت، اسيد سيتريک و عوامل جديد مثل اسانس هاي گياهي مي توان استفاده کرد.
فصل سوم
(مواد و روش ها)
3-1- مواد گياهي
در آبان ماه سال 91 گل هاي شاخه بريده رز، آفتابگردان و ليسيانتوس که در مرحله تجاري برداشت شده بودند از گلخانه اي در محلات خريداري و بلافاصله براي انجام تيمار و ارزيابي صفات به آزمايشگاه پس از برداشت منتقل شدند.
3-2- نحوه آماده سازي گل ها و انجام تيمار سديم نيتروپروسايد
از هر گل 5 شاخه در گلدان هاي پلاستيکي به حجم 2 ليتر قرار داده شدند.به اين صورت که از هر نوع گل يک رديف با 12 تيمار در نظر گرفته شد. شرايط آزمايشگاه پس از برداشت شامل 12 ساعت روشنايي و 12 ساعت تاريکي بود که توسط نور لامپ هاي سفيد فلورسنت تامين مي شد. شدت نور 12 ميکرومول بر متر مربع بر ثانيه، دماي اتاق 2±20 درجه سانتي گراد و رطوبت نسبي نيز بين 60 تا 70 درصد بود. گل ها حدود 24 ساعت به صورت تيمار کوتاه مدت در محلول سديم نيتروپروسايد باقي ماندند. پس از پالس 24 ساعته در گلجاهاي حاوي 500 ميلي ليتر 8- هيدروکسي کينولين سولفات 300 ميلي گرم در ليتر و ساکارز 3 درصد قرار گرفتند.
3-3- پياده کردن طرح آزمايشي و معرفي تيمارها
اين آزمايش به صورت فاکتوريل بر پايه طرح بلوک هاي کاملاً تصادفي در 3 تکرار انجام شد. فاکتور سديم نيتروپروسايد در 4 سطح (0، 20، 40 و 60 ميکرومولار) بود (شکل 3-1).
قبل از تيمار تمامي گل ها روي ارتفاع 50 سانتي متري داخل آب 40 درجه سانتي گراد- به منظور جلوگيري از انسداد آوندها با حباب هاي هوا- بريده شده و درون گلجاها قرار داده شدند.
تيمارها به قرار ذيل بودند:
N0F1 N1F1 N2F1 N3F1 N1F2 N2F2 N3F2 N0F2
N0F3 N1F3 N2F3 N3F3
N0: 0 µM SNP N2: 40 µM SNP
N1: 20 µM SNP N3: 60 µM SNP
F1 : گل رز F2: گل ليسيانتوس F3: گل آفتابگردان

شکل 3-1- روش پياده کردن طرح آزمايشي
3-4- صفات کمي و کيفي مورد اندازه گيري
3-4-1- عمر گلجايي
عمر گلجايي به فاصله شروع تيمار تا زمان پيري گل که همراه با پژمردگي گلبرگ ها و تغيير رنگ برگ مي باشد، تعريف و به صورت روز بيان شد. بديهي است که هر يک از 2 شاخه گل موجود در هر پلات طول عمر متفاوتي داشته و ميانگين آن ها به عنوان عمر گلجايي آن پلات در نظر گرفته شد.
3-4-2- جذب محلول
حجم محلول نگهدارنده درون گلجاها 500 سي سي بود. با توجه به ميزان تبخير محلول نگهدارنده از گلجاها و کاهش محلول درون گلجاهاي حاوي گل مقدار آب جذب شده توسط گلها بدست آمد. با توجه به ميانگين وزن شاخههاي گل در ابتداي آزمايش و کاهش حجم آب گلجاها و مقدار تبخير، مقدار جذب آب (برحسب ميليليتر بر گرم وزن تر) محاسبه شد.
3-4-3- درصد ماده خشک
پس از پايان عمر گلجايي هر گل، وزن تر آن اندازه گيري شد و در آون در دماي 70 درجه سانتي گراد به مدت 24 ساعت قرار داده شد. پس از اطمينان يافتن از خشک شدن کامل گل ها، با ترازوي ديجيتال توزين شد. درصد ماده خشک از رابطه زير محاسبه شد:
100 × (وزن تر ÷ وزن خشک) = درصد ماده خشک
3-4-4- شمارش باکتري
اين فاکتور با هدف بررسي اثر سديم نيتروپروسايد بر رشد باکتري هاي محلول پالس و باز برش هاي انتهاي ساقه گل انجام شد.
3-4-4-1- تهيه محيط کشت
محيط کشت نوترينت آگار با غلظت 20 گرم در ليتر به همراه آب مقطر استريل تهيه شده و روي شيکر با کمي گرما قرار داده شد. سپس به مدت 1 ساعت اتوکلاو شد و پس از آن در زير هود استريل به ميزان 2 ± 15 ميلي ليتر درون پتري ريخته شد. درب پتري را با سلفون بسته و 24 ساعت بعد از اطمينان از عاري بودن هرگونه آلودگي، کشت بر روي آن صورت گرفت. در تمام مراحل کشت، تمامي سطوح هود، لوازم کار و دست ها با الکل ضد عفوني شد( شکل 3-2).
3-4-4-2- شمارش باکتري در محلول پالس
24 ساعت پس از تيمار پالس با سديم نيتروپروسايد، از محلول گلجايي 2 ميليليتر توسط سرنگ برداشته و با 2 ميليليتر محلول نرمال سالين 9/0 درصد رقيق شد. 1/0 ميليليتر از محلول فوق روي پتري حاوي محيط کشت نوترينت آگار پهن و کلونيهاي باکتري 24 ساعت پس از انکوباسيون در دماي 37 درجهي سانتيگراد، شمارش شد.
3-4-4-3- شمارش باکتري در ساقه
24 ساعت پس از تيمار پالس با سديم نيتروپروسايد، حدود 2 سانتيمتر(5/0 گرم) از ته ساقه بريده شد. نمونه 3 مرتبه با آب ديونيزه شسته شد تا بار ميکروب سطح آن کاهش يابد. سپس نمونه در هاون چيني کاملاً خرد و له شد و با محلول نرمال سالين 9/0 درصد رقيق شد. 1/0 ميليليتر از محلول روي پتري ديشهاي حاوي محيط کشت نوترينت آگار پهن و کلونيهاي باکتري 24 ساعت پس از انکوباسيون در دماي 37 درجه سانتيگراد، شمارش شد.

شکل3-2- تهيه محيط کشت باکتري

3-4-5- روند باز شدن گل و گلچه و کاهش قطر گل
اندازه گيري قطر گل رز با کمک کوليس ديجيتال (ساخت شرکت Guanglu کشور چين) يک روز در ميان انجام شد. بدين منظور در همه گلها بزرگترين قطر و قطر عمود بر آن اندازهگيري شد و از آنها ميانگين گرفته شد. اولين اندازهگيري بعد از تيمار با سديم نيتروپروسايد و آخرين اندازهگيري در هنگام حداکثر قطر گلها صورت گرفت. براي محاسبهي روند باز شدن گل، عدد هر مرحله به مرحلهي قبلي تقسيم شده و در نهايت از آن ها ميانگين گرفته شد(شکل 3-3 و 3-4).

شکل 3-3- اندازه گيري قطر گل رز شکل 3-4- اندازه گيري قطر گل آفتابگردان
3-4-6- کاهش درجه بريکس (درصد ساکارز موجود در ساقهي گل)
براي اين کار از بازبرشهاي انتهاي ساقه استفاده شد. يک يا دوقطره از آب موجود در برش ها روي صفحهي شيشهاي رفراکتومتر دستي (مدل N-1? ساخت شرکت ATAGO کشور ژاپن) ريخته و درجهي بريکس آن هر 2 روز يک بار خوانده شد. تفاضل بين اعداد به دست آمده از اندازه گيري ابتدا و انتهاي عمر گلجايي به عنوان کاهش درجه بريکس آن شاخه گل در نظر گرفته شد.
3-4-7- محتواي کلروفيل
براي اندازه گيري محتواي کلروفيل برگ ها، نمونه گيري روز پنجم انجام و مقدار کلروفيل a، b از روش هاشم آبادي (1390) اندازه گيري شد (شکل 3-5 و 3-6).

شکل3-5- تهيه نمونه از برگ ها شکل3-6- روش استفاده از اسپکتروفتومتر
3-4-8- اندازه گيري اتيلن
براي اندازه گيري مقدار اتيلن آزاد شده در روز دوم از هر گلدان يک شاخه گل انتخاب شد و مقدار اتيلن از روش چمني (1384) اندازه گيري شد(شکل 3-7 و 3-8).

شکل 3-7- نمونه هاي تهيه شده براي اندازه گيري اتيلن شکل 3-8- نمونه گيري از هواي داخل ظرف
3-4-9- محتواي پروتئين گلبرگ
بدين منظور در روز پنجم عمر گلجايي يک شاخه از هر پلات خارج شده و مقدار پروتئين گلبرگ از روش اندازه گيري با دستگاه کجلدال انجام شد (شکل 3-9).

شکل 3-9- بالون حاوي گلبرگ و اسيد ساليسيليک و اسيد سولفوريک روي هيتر
3-5- تجزيه و تحليل داده ها
داده ها ابتدا در نرم افزار Excel ثبت شدند، سپس تجزيه و تحليل آن ها با استفاده از نرم افزار آماري SAS و SPSS و مقايسه ميانگين ها بر اساس آزمون LSD (سطح احتمال 1% و 5%) انجام شد. رسم نمودارها با نرم افزار Excel انجام گرفت.
فصل چهارم
(نتايج و بحث)
4-1- عمر گلجايي
با توجه به نتايج حاصل از تجزيه واريانس، بين تيمارهاي به کار رفته سديم نيتروپروسايد در عمر گلجايي گلهاي رز، ليسيانتوس و آفتابگردان اختلاف معنيدار ديده نشده است. اثر متقابل سديم نيتروپروسايد و گلهاي رز، ليسيانتوس و آفتابگردان نشان از اختلاف معنيداري در سطح احتمال 5 درصد دارد(جدول 4-1). نتايج حاصل از مقايسه ميانگين بين داده هاي مختلف نشان داد که بيشترين ميزان عمرگلجايي مربوط به غلظت 40 ميلي مولار سديم نيتروپروسايد در گل آفتابگردان با مقدار 5/14 روز و در غلظت 20 ميلي مولار سديم نيتروپروسايد در گل رز با مقدار33/14 مشاهده شده است. با توجه به نتايج به دست آمده کاربرد تيمار مورد نظر با هر غلظتي سبب افزايش عمر گلجايي شده و در تيمارهاي شاهد کاهش معني داري در ميزان عمر گلجايي ديده شده است(جدول 4-2).
جدول4-1-تجزيه واريانس اثرسديم نيترو پروسايد بر برخي خصوصيات گلهاي رز، ليسيانتوس و آفتابگردان
ميانگين مربعات
منبع تغييراتدرجه آزاديعمر
گلجاييدرجه بريکسباکتري ساقهباکتري محلولباز شدن گل و گلچهدرصد ماده خشکجذب محلولتوليد اتيلنپروتئينکلروفيل bکلروفيل aF(نوع گل)272/0ns385/0ns083/6ns194/1ns01/1ns438/6**034/0ns008/0**267/3**005/0ns012/0nsN(سديم نيتروپروسايد)3505/0ns25/3ns815/2ns 509/3ns 053/0* 899/0ns 022/0 ns 001/0** 571/0** 001/0ns 007/0ns F×N6584/6271*201/3 ns121/4ns604/3ns057/3*942/56**048/0 ns02/0** 737/10**034/0ns 2/0nsخطا22992/1126/2861/27034/0869/1053/000052/0001/0472/1667/5کل35———–CV (%)-320/39140/54900/45610/19700/25430/27260/54120/3306/34180/2890/32** : اختلاف معني دار در سطح 1درصد
* : اختلاف معني دار در سطح 5 درصد
ns : اختلاف غير معني دار
جدول4-2-مقايسه ميانگين اثر سديم نيترو پروسايد بر برخي خصوصيات گلهاي آفتابگردان، ليسيانتوس و رز
تيمار عمر گلجايي
(روز)درجه بريکس
(% ساکارز)باکتري ساقه
(Log10CFUml-1)باکتري محلول
(Log10CFUml-1 ) شاخص باز شدن گل و گلچهدرصد ماده خشکجذب محلول
(ml g-1 FW)توليد اتيلن
(nl l-1 h1 g-1 FW)پروتئين گلبرگ
(%)کلروفيل b
(mg g-1 FW)کلروفيل a
(mg g-1 FW)97/12a F1 a 93/3a 58/2a66/4a01/146/16ba86/0a175/0b03/12a294/0a898/016/13a F2 85/3a41/3a16/5a06/1a78/16b85/0a143/0b00/13a310/0a914/0a45/13a F319/4a00/4a 66/5a 02/1a 86/17a 76/0a 125/0c 19/12b 335/0a 853/0a 05/10a N013/4a77/2a00/5a07/1a84/16a83/0a160/0a 61/12a302/0a 897/0a45/13a N1 74/4a22/3a44/5a04/1b41/17a87/0a152/0b09/12b318/0a911/0a34/13a N2 32/3a22/3a11/6a92/0b17/17a76/0a14/0c32/12b310/0a898/0a94/12a N376/3a 11/4a08/5a09/1a72/16a85/0a141/0c61/12a323/0a849/0a66/10e N0F195/3a33/2a00/6a01/1ab78/19bcd86/0a31/0a80/8f350/0a910/0a66/11cd N0F271/4a66/2a00/5a36/1a05/17cd92/0a24/0b62/11d365/0a906/0a00/11d N0F380/1a33/2a66/5a08/1ab76/11e74/0a05/0fg67/10e118/0a565/0a33/13b N1F103/4a66/3a00/6a99/0b21/25a67/0a173/0d80/11c460/0a13/1a00/14b N1F225/4a00/2a00/5a98/0b20/17cd91/0a136/0e80/14a307/0a15/1a66/13b N1F373/3a00/5a33/5a96/0b20/12e88/0a073/0f65/14b221/0a29/1a33/14a N2F113/6a66/3a00/6a97/0b24/21ab79/0a143/0e65/14b428/0a04/1a55/13b N2F287/4a66/5a00/3a13/1ab58/16d68/0a186/0d80/11c391/0a976/0a5/14a N2F351/3a33/3a33/3a94/0b99/11e68/0a07/0f80/11c197/0a522/0a33/12d N3F103/4a33/4a33/6a01/1ab77/20bc10/1a22/0c80/11c380/0a822/0a66/12c N3F260/3a66/2a33/6a15/1ab48/18bcd80/0a126/0e67/14b350/0a862/0a66/12c N3F326/2a33/2a66/5a81/0b16/12e89/0a036/0g81/11c190/0a482/0aحروف مشابه در هر ستون بيانگر عدم اختلاف معني دار در سطح احتمال 1% و 5% مي باشد ( آزمون LSD).
شکل 4-1-اثر تکي سديم نيتروپروسايد و نوع گل بر عمر گلجايي گل هاي رز، آفتابگردان و ليسيانتوس
N0: 0 µM SNP N2: 40 µM SNP
N1: 20 µM SNP N3: 60 µM SNP
F1 : گل رز F2: گل ليسيانتوس F3: گل آفتابگردان
شکل4-2- اثر متقابل سديم نيتروپروسايد ونوع گل بر عمر گلجايي گلهاي رز، آفتابگردان و ليسيانتوس
N0: 0 µM SNP N2: 40 µM SNP
N1: 20 µM SNP N3: 60 µM SNP
F1 : گل رز



قیمت: تومان


پاسخ دهید