چكيده تحقيق :
در هر جامعه هاي باورها و اعتقادات و دانسته ها ريشه در تاريخ و گذشته آن جامعه دارند براي ظهور و پيدايش يك باور نمي توان تاريخ دقيقي تعيين نمود و مهم ترين مسئله شناخت باورها و جمع آوري و گرداوري آنها است كه در اين تحقيق با توجه به اينكه مطالعات مردم شناسي مطالعاتي ژرفانگر هستند بنابراين سعي شده تحقيق در مكان محدود و مشخص روستاي طولاب انتخاب و بررسي شود . روش تحقيق به صورت مشاهده ميداني و مصاحبه با زنان و مردان روستاي طولاب انجام گرفته و همزمان از مطالعه اسنادي و كتابخانه اي و استفاده از پايان نامه ها مورد توجه و استفاده قرار گرفته.
آنچه كه در اين پژوهش به آن تأكيد شده بررسي باورها و اعتقادات و آداب و رسوم سنتي مردم روستاي طولاب در مورد زايمان تا 7 سالگي كودك يعني مرحله اول زندگي انسان است كه در اثر زمان كم رنگ شده و در حال حاضر گرايش به شيوه هاي مدرن و صنعتي بيشتر شده بنابراين ضمن جمع آوري و بررسي باورها و اعتقادات مختلف روستاي طولاب در مرحله اول زندگي انسان تأثير آنها بر زندگي و كاركردهاي فردي اجتماعي اين باورها و اعتقادات نيز بررسي شده است.
واژگان كليدي :
باور : مجموعه دانشي كه در هر فرهنگي وجود دارد و مردم بدون شك و ترديد به آن ايمان مي آورند و به آن معتقد مي شوند برخي از باورها جنبه محلي و ملي و برخي جنبه بين المللي دارند (بيرو- آلن- فرهنگ علوم اجتماعي 1367 ص30).
عادات و رسوم :
مراد از آن خصلت عادي و مشترك كليه اعضاي يك جامعه معين و مشخص است (ميشل – پانوف- فرهنگ مردم شناسي 1382ص 1178)
كاركرد (فونكسيون):
واژه فونكسيون در جامعه شناسي به نتايج و آثار عيني پديده هاي اجتماعي اطلاق مي شود و هر پديده اجتماعي كاركرد معيني بر عهده دارد به نحوي كه در دوام و اداره جامعه موثر مي باشد . (اديبي – حسين- انصاري- عبدالمعبود- نظريه ها 1385 ص59)
زاييدن : عمل زاييدن – بچه آوردن – زايش – بچه از شكم بر زمين نهادن (عميد – حسن – فرهنگ 1374 ص680)
كودك : بچه – پسر يا دختر خردسال (همان صفحه 991)
نوزاد : نوزادي كه تازه زاييده شده – طفلي كه تازه به دنيا آمده (همان ص1174)
مقدمه
باورها و اعتقادات از ديدگاه مردم شناسي از اهميت ويژه اي برخوردارند هر باور و آيين و سنتي كه در يك جامعه وجود دارد در واقع در پاسخ به نيازهاي مادي و معيشتي آن قوم و جامعه به وجود آمده اند.
مالينوفسكي انسان شناسي انگليس شيوه درست مطالعه فرهنگ و تمدن هر قوم را با در نظر گرفتن تمامي آن به عنوان يك مجموعه و مطالعه هر يك از عناصر آن دانسته مالينوفسكي مي گويد هر عاملي در يك تمدن و فرهنگ داراي كاركردي است نسبت به كل مجموعه و كاركرد آن برآوردن نيازهاي اساسي انسان است (فربد- محمد صادق – مباني انسان 1380 ص124).
مطالعه در زمينه باورها و اعتقادات مختلف جز فرهنگ يك قوم محسوب مي شوند و فرهنگ چكيده هاي تلاش انسان در روند تاريخ براي پاسخ به نيازهاي مادي و معنوي است كه از نسلي به نسل ديگر منتقل مي شوند.
در اين پژوهش سعي شده است باورها و اعتقادات مختلف مردم روستاي طولاب را از زايمان تا 7 سالگي كودك مورد بررسي قرار دهيم بنابراين نخستين مرحله در اين خصوص جمع آوري و گرداوري اين باورها و اعتقادات است كه در مرحله بعدي به صورت مطلوب و منطقي دسته بندي شوند .
توليد مثل وزاد و ولد و تولد نوزادان از قرنهاي اوليه حيات بشر تا به امروز وجود داشته و آيين ها و مراسمات و باورها و اعتقادات مختلفي اجرا شده در اين تحقيق كه به بررسي باورها و اعتقادات و آداب و رسوم روستاي طولاب از زايمان تا 7 سالگي كودك پرداخته شده در فصل اول اين تحقيق كليات تحقيق كه شامل طرح مسأله ضرورت انتخاب موضوع اهداف كلي و جزيي تحقيق استفاده از روش مشاهده مشاركت آميز مصاحبه و ابزار مختلف تحقيق دوربين عكاسي – مشاهده ميداني در قلمرو محدود و مشخص روستاي طولاب به عنوان محدوده تحقيق ذكر شده سوالات و مشكلات تحقيق كه پژوهشگر با آن مواجه بوده در اين فصل ذكر شده .
در فصل دوم چهار چوب نظري تحقيق نظريات مختلف مكتب كاركرد گرايي بيان شده.
در فصل سوم به معرفي كل منطقه يعني روستاي طولاب از لحاظ موقعيت طبيعي جغرافيايي – جمعيت – زبان و مذهب و امكانات روستا مورد بررسي قرار گرفته و در اين فصل ذكر شده .
در فصل چهارم يافته هاي تحقيق كه شامل باورها و اعتقادات مختلف روستاي طولاب از زايمان تا 7 سالگي كودك مورد مشاهده و ثبت و ظبط قرار گرفته و از طريق مصاحبه با اهالي روستاي طولاب قسمتي از اين باورها و اعتقادات را كه در گوشه ذهن كهنسالان روستا در حال فراموش شدن بود ثبت كرده و كاركرد و تأثير اين باورها و اعتقادات بر زندگي اهالي روستاي طولاب مورد بررسي قرار داده شده .
بيان مسئله
درباره باورها و اعتقادات و فرهنگ مناطق مختلف جغرافيايي ايران و جهان مطالب زيادي توسط نويسندگان و محققان نگاشته شده آنچه امروزه به عنوان باورها و اعتقادات ، آيين ها و مراسمات مختلف مانند پلي مارا با گذشته ها و زندگي اجداد و پدرانمان آشنا مي كند و شناخت اين باورها و اعتقادات خصوصاً در اوايل زندگي و از به دنيا آمدن كودك تا بزرگ سالي و مرگ اهميت دارد. علت به وجود آمدن بسياري از باورها و اعتقادات ناشي از شيوه معيشت و محيط جغرافيايي مردم آن منطقه است باورها و اعتقادات و رسوم مردم را نبايد خرافات محسوب كرد . زيرا هر يك از اعمال و رفتار و باورها و اعتقادات تحت تأثير عوامل مختلف تلاشي در جهت رسيدن به آمال و آروزهاي انسان رسيدن به آرامش روحي است. باورها و اعتقادات مختلف در جوامع گوناگون متفاوت هستند اما در عين حال نقش واحدي را بر عهده دارند كه همان تأمين يا برآوردن نيازهاي رواني و تسكين احساس ترس مردم در برابر خطرات ناشي از عوامل طبيعي است بسياري از باورها و اعتقادات تحت تأثير عوامل مختلف مانند تغييرات و تحول در محيط اجتماعي و زيستي است .
اين باورها و اعتقادات كه بسياري از آنها در گوشه اي از ذهن پيران متروك مانده و آهسته دوام خود را از دست مي دهند. در بسياري از موارد برگرفته از محيط جغرافيايي و شيوه معيشت مردم مي باشد پختن آش در چهلمين روز تولد كودك با حبوبات آن منطقه ناشي از تأثيرات شيوه معيشت و كشاورزي آنها است كه باعث به وجود آمدن باورهاي خاصي در اين روستا شده كه از لحاظ رواني به آنها اميد و آرامش مي دهد و بزرگ شدن كودك آنها را تضمين مي كند.
با توجه به مهاجرت روستائيان از روستا به شهر و ارتباط بيشتر افراد بسياري از باورها و اعتقادات و مراسمات مختلف تغيير و در مواردي در شهرها نفوذ كرده مثلاً بيماري يرقان كه اصطلاح محلي آن زردي (zardy) است و كودكان مبتلا به آن را نزد اشخاصي كه به اصطلاح محلي (بش دار ) (Bas Dar)1 برده و با فوت كردن به صورت كودك مريض شده او را شفا مي دهد اين رسم كه قبلاً در روستاها رواج داشته در شهر ها نيز مرسوم شده و كودكان را به جاي درمان پزشكي در بيمارستان به نزد اين اشخاص برده مي شوند .
بنابراين گردآوري باورها و اعتقادات كه امكان نابودي و از ميان رفتن آنها وجود دارد و آشنايي نسل جوان با بخشي از بازمانده اين باورها و اعتقادات نيازمند ثبت و ضبط اين باورها و اعتقادات است .
ضرورت انتخاب موضوع
ضرورت انتخاب اين موضوع در اين است كه بسياري از باورها و اعتقادات در گذر زمان به دست فراموشي سپرده خواهد شد و اين باورها و اعتقادات سنتي كه يادگارهاي روزگاران گذشته است از بين مي روند و وظيفه مردم شناسان است كه با پژوهش هاي خود باورها و اعتقادات مراحل مختلف زندگي انسان را به جامعه امروزي معرفي نمايند و نسبت به ثبت و ضبط آنها اقدام نمايند. بنابراين پژوهش در اين زمينه ضروري به نظر خواهد آمد .
از سوي ديگر علاقه من به بررسي باورها و اعتقادات مناطق مختلف نظر مرا به سوي روستاي طولاب كه سرزمين اجدادي و محل زندگي بزرگان خانواده من است جلب كرد كه به عنوان يك روستايي از ايل طولاني سعي در شناساندن باورها و اعتقادات روستاي طولاب به علاقمندان به شناخت باورها و اعتقادات و فرهنگ مناطق مختلف قدمي برداشته باشم لذا اين امر بي تأثير در انتخاب موضوع نبوده است.
پيشينه تحقيق :
باورها و اعتقادات در واقع ريشه در روش زندگي هر قوم و طايفه اي دارند كه در قالب رسوم و سنتها مورد بررسي و مطالعه قرار مي گيرد و همواره مورد توجه مردم شناسان و جامعه شناسان بزرگ قرار گرفته و نظريات مختلفي در پيدايش اين باورها و اعتقادات دارد. روش تحقيق ميداني براي مطالعه و بررسي اين باورها و اعتقادات مورد توجه متخصصين مردم شناسي است.
با توجه مطالعه و بررسي هاي انجام گرفته در زمينه باورها و اعتقادات در مورد زايمان و كودكي در روستاي طولاب تاكنون تحقيقي صورت نگرفته.
در كتاب جامعه شناسي و مردم شناسي ايلات و عشاير تأليف آقاي حشمت الله طبيعي به باورها و اعقتادات در ايلات و عشاير مختلف پرداخته شده.
در كتاب نيرنگستان صادق هدايت باورها و اعتقادات مذهبي مختلف به طور توصيفي بيان شده است.
در كتاب يكي بود يكي نبود محمد علي جمالزاده باورها و اعتقادات مردم در مناطق مختلف مطرح شده است.
در كتاب از خشت تا خشت محمود كتيرايي باورهاي مردم در نقاط مختلف و ويژگي هاي فرهنگي آن مردم توصيف شده است.
همچنين پژوهش ها و تحقيقات مختلفي در زمينه باورها و اعتقادات صورت گرفته كه در برخي از آنها تنها اشاره اي گذرا به برخي آداب و رسم شده است 1 بررسي باورها و اعتقادات در جنبه هاي مختلف زندگي مردم روستاي بهمن آباد ، استان ايلام رشيدي حسين – كارشناسي علوم اجتماعي 1385
بررسي باورها و اعتقادات مذهبي روستاي بولي استان ايلام رضا جمشيدي 1383.
در تحقيقات و پايان نامه هاي كه موضوع اصل آنها طب سنتي بوده نيز به زايمان و باورها و اعتقادات مختلف در ارتباط با آن به طور مختصر بيان شده .
1- طب سنتي در استان چهار محال بختياري مطالعه موردي روستاي باجگيران- پژوهشگر ليلا صالحيان – 1387
2- تحليل مردم شناختي طب سنتي در روستاي غياث آباد شهر گرمسار- پژوهشگر سهيلا ذوالفقاري 1385)
تحقيق در زمينه باورها و اعتقادات جنبه مردم شناختي دارد و حجم اين پژوهش ها در زمينه ذكر شده به مراتب كمتر از ديگر حوزه هاي فرهنگ عامه است كه نياز به تحقيق و بررسي بيشتر در اين زمينه وجود دارد .
اهداف تحقيق :
يكي از اولين و مهم ترين مراحل انجام كار پژوهشي مشخص كردن اهدافي است كه پژوهشگر سعي در رسيدن به آنها را دارد.
مارسل موس در اين باره مي گويد : مردم نگار جواني كه به محل تحقيق مي رود بايد از آنچه مي داند آگاهي كامل داشته باشد تا به شناخت آنچه كه هنوز از آن آگاه نيست توفيق يابد (عسكري خانقاه – اصغر- مردم شناسي 1373 ص82)
هدف هاي اين تحقيق دو گونه مي باشند :
1- اهداف كلي 2- اهداف جزئي
اهداف كلي
1- يكي از اهداف كلي اين تحقيق بررسي باورها و اعتقادات و آداب و رسوم مختلف از زايمان تا 7 سالگي كودك در روستاي طولاب
2- جلوگيري از نابودي و فراموشي باورها و اعتقادات و سنت هاي گذشته و جمع آوري و اين باورها و اعتقادات در روستاي طولاب
اهداف جزئي
1- شناخت باورها و اعتقادات مختلف روستاي طولاب
2- بررسي كاركردهاي اين باورها و اعتقادات در زندگي مردم رستاي طولاب
3- بررسي تأثير اجراي اين مراسمات مختلف در روستاي طولاب و افزايش روابط اجتماعي مردم روستا .
روش تحقيق
در اين تحقيق از روش مشاهده مشاركت آميز در ميدان تحقيق در روستاي طولاب) و چهارچوب اصلي روش تحقيق مصاحبه با اهالي منطقه به صورت اتفاقي با اقشار مختلف روستا (به ويژه افراد مسن و بيشتر از زنان) بعمل آمده است.
ابزار پژوهش
ابزار مورد استفاده در اين پژوهش در درجه اول مصاحبه با اهالي منطقه مشاهده مشاركت آميز در روستا استفاده از دوربين عكاسي – كتابهاي مختلف – نقشه هاي منطقه مورد نظر – پژوهش هاي انجام گرفته در ساير مناطق در رابطه با موضوع
قلمرو تحقيق
قلمرو تحقيق روستاي طولاب در قسمت انتهاي دهستان ميشخاص واقع در بخش مركزي شهرستان ايلام قرار دارد و به عنوان قلمرو تحقيق مورد بررسي قرار گرفته و اهالي منطقه شامل كساني كه در روستا ساكن و يا مهاجر هستند در قلمرو تحقيق براي مصاحبه انتخاب مي شوند.
زمان تحقيق
تحقيق در بهار سال 1388 يعني از ابتداي فروردين در روستاي طولاب به طور مستقيم شروع شده و در نيمه اول خرداد اين سال پايان يافته .
سوالات تحقيق :
در اين تحقيق سوالات ذيل مطرح مي شود :
– آيا محيط جغرافيايي و زيستي روستا در به وجود اين باورها و اعتقادات تأثير دارد؟
– آيا اجراي آيين ها و مراسمات مختلف در افزايش ارتباط اجتماعي روستا تأثير دارد؟
– آيا شيوه معيشت زندگي روستائيان در به وجود آمدن باورها و اعتقادات مختلف تأثير دارند ؟
– هر يك از باورها و اعتقادات چه كاركردي در زندگي مردم روستا دارد ؟
– آيا جنسيت كودك در اجراي آيين ها و باورها و اعتقادات تأثير دارد؟
مشكلات تحقيق
در هر كار پژوهش مشكلات و محدوديت هاي وجود دارد كه برخي از اين مشكلات قابل تعديل مي باشند.
– به علت همزباني با مردم روستاي طولاب در برقراري ارتباط مشكلي نداشتم مشكل عمده من اين بود كه بيشتر اطلاعات مورد نياز من در مورد زايمان و باورها و اعتقادات مختلف از تولد تا 7 سالگي كودك در اختيار زنان روستا و نيازمند مصاحبه با آنها بود لذا سوال در مورد اين باورها و اعتقادات تعجب و سوء ظن مصاحبه شوندگان را بر مي انگيخت بنابراين در جهت رفع اين مشكل از كمك مادر و خواهر بزرگم استفاده كرده و حضور آنها و تكرار سوال توسط خواهرم در پاسخ دهي زنان روستا و انجام مصاحبه موثر افتاد .
– مشكل ديگر اين بود كه باورها و اعتقادات در ميان نسل جوان اين روستا مورد توجه قرار نمي گيرد و اطلاعات موجود تنها از طريق مصاحبه با افراد كهنسال به دست آمده .
– برخي از باورها و اعتقادات و اجراي برخي از رسوم به علت تكرار و يا انتقال از نسل پيشين به صورت عادت درآمده و عاملين آن از دليل و خاصيت آن باورها و اعتقادات آگاهي ندارند.
چهارچوب نظري تحقيق :
از آنجا كه هر كار تحقيقي نيازمند يك چهارچب نظري است كه در امر تحقيق محقق را راهنمايي كند آداب و رسوم و باورها و اعتقادات يك ركن اصلي اجتماع و فرهنگ يك منطقه به شمار مي رود. در اين تحقيق از روش كاركرد گرايي و نظريات اين مكتب مدنظر قرار داده و به بررسي باورها و اعتقادات مختلف از زايمان تا 7 سالگي كودك در روستاي طولاب مي پردازد.
نظريه هاي مردم شناختي براي استفاده از روش هاي است كه به آساني و با دقت و به طور همه جانبه بتواند در شناخت زندگي اجتماعي ، فرهنگي و سير تكامل فرهنگ و تمدن جوامع راهنما باشد. (روح لاميني – محمود – مباني انسان 1379 ص 84)
كاركرد گرايي : (function nalisme)
اين فرضيه روش شناختي كه بعداً به صورت آيين شبه فلسفي درآمد عبارت است از بررسي هر واقعه اجتماعي و هر نهاد در روابطش با كل هيأت اجتماعي است كه خود جزء آن به شمار مي رود.
در كاركرد گرايي يك فرضيه كل گرا و يك اصل موضوعه نفع گرا وجود دارد از طرفي اين اصل كه به شدت مورد انتقاد قرار گرفته بر اين فرض استوار است كه كاركرد هر چيزي در يك نظام اجتماعي صريح و دقيق است و اين بدان معناست كه جاي كمي براي پويايي و تغيير فرهنگي باقي مي ماند (ميشل پانوف- فرهنگ مردم شناسي 1382 ص126)
فونكسيو ناليسم (كاركرد گرايي) :
كاركرد گرايي يكي از نظرياتي بود كه در واكنش به تطور گرايي به وجود آمد و طبعاً در برابر روشي تاريخي تطور گرايي مطالعه همزمان بر موضوع را پيشنهاد مي كرد از لحاظ تاريخي ريشه هاي كاركرد گرايي را مي توان در نزد سه متفكر بزرگ علوم اجتماعي يافت اگوست كنت – هر برت – اسپنسر- اميل دوركيم اما نظريه پردازان اصلي اين گرايش كه توانستند آن را به يك ابزار در زمين تحقيق تبديل كنند – برانيسلا و مالينوفسكي – رادكليف براون بودند (فكوهي – ناصر – تاريخ انديشه ها – 1381 – ص158)
تحليل فونكسيوني . عبارت از تجزيه و تحليل پديدارهاي اجتماعي در رابطه با نتايج آنها در كل نظام اجتماعي است.
تعريف فونكسيون (كاركرد)
واژه فونكسيون در جامعه شناسي به نتايج و آثار عيني پديده هاي اجتماعي اطلاق مي شود بنابراين نظريه ها هر پديده اجتماعي كاركرد معيني بر عهده دارد كه به نحوي در دوام و اداره جامعه موثر مي باشد – مثلاً رسم هديه دادن و هديه گرفتن يك پديده اجتماعي است در پخت آش در دوره هاي مختلف سني كودك در روستاي طولاب سبب استحكام روابط خويشاوندي و نزديكي افراد روستا به همديگر مي شود هر چند كه ممكن است خود آنها از چنين نتيجه اي با خبر نباشند .
به بيان ديگر هديه دادن در حكم واقعيت هاي مستقلي است كه هر يك با كاركردهاي خود در رفع نيازهاي اعضاي جامعه سهيم مي باشند و بدين ترتيب علل موجوديت و دوام آنها از كاركرد آنها ناشي مي شود (اديبي – حسين – انصاري – عبدالمعبود – نظريه هاي 1358 ص59)
مفهوم كاركرد :
با مراجعه به معاني مختلف كاركرد بهتر مي توان به تعريف اين بينش دست يافت جامعه شناسان بيش از همه بر سه معني – كار – وظيفه و نقش در مفهوم كاركرد تأكيد مي كنند به عبارت ديگر فنكسيون عبارت است از كاركردي است كه هر پديده در نظام اجتماعي دارد آنچه مدنظر است كارفردي و حتي وظيفه به طور كلي نيست بلكه كاركردي بودن در نظامي خاص مطرح است و اغلب سه خصيصه براي آن قائل مي شوند .
الف : خصيصه هاي اجتماعي ويژه در كل نظام كاركرد دارند (فونكسيونل هستند)
ب: تمامي خصيصه هاي اجتماعي ، وظايف جامعه شناسي بر عهده دارند.
ج: نتيجه دو اصل فوق اين است كه مشخصه هاي اجتماعي – ضروري و اجتناب ناپذيرند.
جامعه شناسان و انسان شناسان در تحقيقات خود – نقش – كار – وظيفه هر يك از اجزاء و رابطه هماهنگ آنها را با يكديگر را مدنظر دارند (توسلي – غلام عباسي – نظريه هاي جامعه شناسي 1382ص217)
اصول كاركرد گرايي
3 اصل مهم در كاركرد گرايي (قرايي مقدم امان الله – انسان شناسي فرهنگي 1382- ص161)
1- اصل وحدت كاركردي :يكپارچگي و هماهنگي همه عناصر سازنده يك نظام فرهنگي كه همراه با سازگاري همه چيز در جاي خود قرار دارد.
2- اصل كاركرد گرايي عمومي : يعني چه چيز در يك نظام فرهنگي اعم از مادي و معنوي داراي كاركردي خاص و براي جامعه مفيد و اهميت دارند.
3- اصل ضرورت كاركردي : نظام فرهنگي به كليه كاركردهايي كه توسط عناصر متشكله آن انجام مي شود نياز دارد.
در تحقيق حاضر كه در روستاي طولاب انجام شده وجود قابله محلي و پزشكان سنتي در روستا داراي كاركردهاي مهمي در روستا بوده كه با پيشرفت علم و دانش جديد و توسعه راه هاي ارتباطي قابله روستا نقش و كاركرد خود را از دست داده و روستاييان براي زايمان به شهر ايلام و بيمارستان مراجعه مي كنند .
در مقابل برخي نيز با وجود اين روشهاي جديد وجود بيمارستان همچنان كاركرد خود را در روستا حفظ كرده و براي اهالي روستا مهم و ضروري هستند مانند افرادي كه عمل ختنه را در روستاي طولاب اجرا مي كنند . همچنان كاركرد خود را حفظ كرده .
نظريه مالينوفسكي يعني كاركرد گرايي بر اين نكته استوار است كه تمام خصوصيات فرهنگي براي برآوردن احتياجات افراد در جامعه به وجود آمده اند يعني كاركرد يك خصوصيت فرهنگي در قدرت آن براي بر طرف كردن برخي از نيازهاي اوليه اعضاي گروه خلاصه مي شود . نيازهاي اوليه شامل تغذيه توليد مثل آسايش تأمين سلامتي احساس لذت و خوشي متحرك و رشد مي شود.
ختنه كردن عملي است كه كاركرد آن امكان ارتباط جنسي و توليد مثل را افزايش مي دهد و انجام اين عمل و اجراي مراسم آن در روستا باعث افزايش ارتباط اجتماعي اهالي روستاي طولاب مي شود كه نشان دهنده كاركرد اجتماعي اين رسم در روستا است.
بعضي از عناصر فرهنگ اين نيازهاي اوليه را رفع مي كنند پس از آن نيازهاي ثانويه اي نيز وجود دارند كه بايد ارضا شوند – براي مثال خصوصيات فرهنگ كه نياز اوليه مربوط به غذا را بر طرف مي كند به نيازهاي ثانويه آن يعني نياز به تعاون در جمع آوري غذا يا توليد آن نيز و بايد توجه كند بنابراين جوامع براي تضمين اين تعاون اشكال مختلفي از سازمان سياسي با كنترل سازمان سياسي و كنترل اجتماعي را رشد مي دهند (عسكري خانقاء – اصغر – شريف كمالي – محمد 1378 ص260)
كاركرد گرايي مالينو فسكي نمي تواند به آساني علتي را براي اختلافات فرهنگي ذكر كند نياز هاي كه در اين نظريه مشخص مي كند. كمابيش نيازهاي عمومي هستند كه بايد تمام جوامع براي ادامه بقا به آنها بپردازند بنابراين اگر چه ممكن است .
روش كاركردي قادر باشد به ما بگويد تمام جوامع گوناگون مشغول پيدا كردن غذا هستند اما نمي تواند پاسخگوي اين سوال باشد كه چرا جوامع گوناگون اعمال متفاوتي را براي پيدا كردن غذا انجام مي دهند (عسكري خانقاه – شريف كمالي محمد – انسان شناسي 1378 ص261)
مالينوفسكي انسان شناسي انگليسي شيوه درست مطالعه فرهنگ و تمدن هر قوم را با در نظر گرفتن تمامي آن به عنوان يك مجموعه و مطالعه هر يك از عناصر تشكيل دهنده آن دانست.
مالينوفسكي مي گويد هر عاملي در يك تمدن و فرهنگ كاركردي است كه نسبت به كل مجموعه دارد و كار آن برآوردن نيازهاي اساسي انسان است.
(فربد – محمد صادق – مباني انسان شناسي 1380-ص124)
راهنماي مسافرين جهت سفر به روستاي طولاب و انجام يك تفريح يك روزه در تابستان
اگر ساعت (8) صبح با ماشين مسير 40 دقيقه اي زير را طي كني و از شهر ايلام به سمت دهستان ميشخاصي حركت كرده و در طي مسير به دوراهي ميشخاص و ملگشاهي خواهي رسيد مسير ميشخاص را انتخاب كرده و از روستاي زيباي جعفر آباد و روستاي ميدان عبور كرده و به مناطق توريستي و خوشي آب و هواي روستاهاي داروند و زردآلو آباد خواهي رسيد مسيرجاده اي اين روستا با درختان زيبا و سبز زرد آلو و گردو و پوشيده شده و زيبايي خاصي به اين روستا داده بعد از گذراندن اين مسير روستاي حيدر آباد را كه با همت شوراي اين روستا يك فضاي شهري پيدا كرده را نيز عبور كرده و به نقطه بن بست دهستان ميشخاص يعني روستاي خوش آب و هواي طولاب خواهي رسيد در اين روستا مكانهاي براي پذيرايي و گذراندن اوقات فراغت وجود دارد كه منبع درآمد برخي اهالي روستا بوده از جمله باغ و منزل آقاي علي شمال جعفروشي كه سالانه محل برگزاري اردوهاي دانش آموزي و همچنين گروه هاي مختلفي است كه جهت تفريح به اين روستا مراجعه مي كنند و بعد از استراحت كوتاه در سايه درختان و مشخص كردن محل نهار به چشمه سارهاي روستا رفته و مكانهاي جالب روستارها مي توان ديد اگر به بلندي كوه سنگر ولي (sagayvali) رفته مي تواني زيبايي كلي روستا را در يك چشم انداز زيبا كه در آن زيبايي باغ و جنگل در هم آميخته را نظاره گر باشيم و در نهايت يك روز خوش تابستاني را در داخل باغ و در دامن طبيعت در روستاي طولاب سپري كنيم .
راهنماي مسير ايلام به روستاي طولاب
معرفي شهرستان ايلام :
ايلام در محدوده چنين خوردگي هاي زاگرس قرار دارد و در جنوي غربي كشور ايران واقع است داراي كوهستانهاي فراوان و دره هاي عميق و جلگه هاي رسوبي كه مربوط به دوران سوم بوده و آثار موجود از كابينه هاي فسيلي در بعضي از مناطقي و اطراف شهر نشان مي دهد كه اين شهر زماني دريايي بوده و فسيل هاي كشف شده در اين منطقه گوياي اين حقيقت است (درخشنده – سيد محمد – عروسي زاگرس 1373(ص47)
اين شهرستان داراي 2 بخش به نامهاي مركزي و چوار و 4 دهستان به نامهاي ميشخاص – ده پايين در بخش مركزي – اركوازي – بولي مربوط در بخش چوار مي باشد. در اين شهرستان 2 شهر به نام هاي ايلام و چوار و 152 آبادي كه از اين تعداد 106 آبادي داراي سكنه و 46 كه آبادي خالي از سكنه وجود دارد (آمار نامه استان ايلام سال 1382)
جمعيت استان ايلام :
مطابق آخرين آمار موجود از جمعيت استان ايلام 545787 نفر در خانوار است (سرشماري نفوس و مسكن سال 1485)
موقعيت جغرافيايي استان ايلام .
شهرستان ايلام و يكي از شهرهاي غربي كشور است كه در 34 درجه و 15 دقيقه عرضي شمالي و 47 درجه و 45 دقيقه طول شرقي واقع شده است (طرح هادي روستاي طولاب )
مساحت استان ايلام : (طرح هادي روستاي طولاب )
استان ايلام با مساحت 20150 كيلومتر مربع 2/1 درصد مساحت كل كشور را تشكيل مي دهد اين استان از سمت شرق با استان لرستان از سمت جنوب با استان خوزستان از سمت شمال با استان كرمانشاه همسايه مي باشد و از سمت غرب 425 كيلومتر مرز مشترك با كشور عراق دارد.
اقليم و آب و هواي استان ايلام :
استان ايلام از لحاظ شرايط آب و هوا و هواشناسي جز مناطق گرمسيري به شمار مي آيد و به علت وجود ارتفاعات – اختلاف درجه حرارت و بارندگي در بخش هاي شمالي و جنوبي و غربي آن زياد و از نظر اقليمي مي توان سه منطقه سردسير- گرمسير- معتدل را در اين استان مشاهده نمود مناطق كوهستاني بيشترين مساحت اين استان را تشكيل مي دهد.
موقعيت جغرافيايي روستاي طولاب :
روستاي طولاب از توابع دهستان ميشخاص در بخش مركزي شهرستان ايلام است اين روستا در جنوب شهر ايلام واقعه شده كه موقعيت استاني آن در شمال غربي استان مي باشد فاصله اين روستا تا مركز استان (ايلام) حدود 30 كيلومتر است . (طرح هادي روستاي طولاب)
نزديك ترين شهرها به اين روستا :
نزديك ترين شهر به اين روستا شهر ايلام مي باشد كه محل مراجعه اغلب اهالي روستا مي باشد ديگر شهرستانها : شهرستان – شيروان چرداول – شهرستان ملگشاهي به اين روستا نزديك مي باشد.
روستاهاي اطراف و نزديك به روستاي طولاب :
زردآلو آباد – حيدر آباد – داروند – ميدان – جعفر آباد – حسين آباد
راه هاي ارتباطي روستاي طولاب :
مهم ترين راه ارتباطي اين روستا محور ايلام ملكشاهي است كه عرض راه 8 متر فاصله و نوع پوششي آن آسفالته است اين روستا از شمال و غرب و شرق با كوه محصور شده كه اين كوهها به ارتفاعات ايوان منتهي مي شود . اين كوهها با پوشش جنگلي خود در داخل روستا با باغهاي روستاي طولاب در هم آميخته و زيبايي خاصي به اين روستا داده به طوري كه در كتاب عروس زاگرس آمده و طولاب روستاي كه در آن جنگل و باغ در هم آميخته و زيبايي خاصي به اين روستا داده و سالانه پذيراي عاشقان طبيعت و دوستداران گردش و تفريح است. (درخشنده – حميد محمد- ايلام – عروس زاگرس 1373ص63)

تصوير شماره 2 : فضاي جنگلي روستاي طولاب
علل پيدايش روستا :
روستاي طولاب در منطقه هاي قرار گرفته كه از سه طرف با كوه محصور شده است وجود كوهها باعث گرديده است كه اولاً چشمه هاي آب فراوان در منطقه شكل بگيرد و ثانياً همين فرآواني آب در به وجود آمدن مراتع سر سبز – جنگلها و باغات شده است اين وضعيت ساكنان اوليه روستا را ترغيب كرده تا اين محل را براي سكونت دايمي خود برگزينند كوهستاني بودن منطقه در شكل گيري بافت روستا تأثير بسزايي داشته است به گونه هاي كه در حال حاضر اين روستا داراي شيب نسبتاً بالايي مي باشد سكونت در روستا نزديك به 200 سال قدمت دارد كه ابتدا به صورت موقت و ييلاق و قشلاق و بعد از آن به صورت خانه هاي خشت و گل و سنگ به صورت سنتي و نزديك به 25 سال است كه از ساختمان هاي امروزي جهت سكونت استفاده مي كنند (طرح هادي – سازمان بنياد مسكن 1385)
موقعيت طبيعي روستاي طولاب
اين روستا يكي از روستاهاي كوهستاني استان ايلام مي باشد و ارتفاعات آن پوشيده از درختان جنگلي از جمله درخت تنومند بلوط است روستاي طولاب به لحاظ كوهستاني بودن و بالا بودن نزولات جوي و ديگر خصوصيات طبيعي پوشيده از جنگلهاي طبيعي است كه توسط جنگلبانان محيط زيست مورد حفاظت قرار گرفته است كه چشم اندازهاي زيبايي از طبيعت روستاي طولاب را اين جنگلها به نمايش مي گذارند.
جنگلهاي طبيعي روستاي طولاب علاوه بر زيبايي هاي طبيعي سرشار از گياهان و محصولات دارويي فراوان است كه درآمد قابل توجهي براي مردم بومي دارد در واقع روستاي طولاب با باغات و مزارع و جنگلهاي سرسبز يكي از مناطق جالب و ديدني استان ايلام مي باشد.
شرايط اقليمي روستاي طولاب
روستاي طولاب به لحاظ كوهستاني بودن منطقه جز روستاهاي مناطق سردسير استان ايلام است كه زمستان خيلي سرد و تابستان معتدل و خنكي دارد از لحاظ ميزان رطوبت و بارندگي در فصل زمستان در حد بالاي است و بارش باران و برف فراوان در فصل زمستان زندگي روستا نشينان را با خطر روبه رو مي كند روزهاي آفتابي روستاي طولاب نزديك به هفت ماه يعني از ارديبهشت ماه تا پايان آذرماه است روزها اكثراً آفتاب است و بارندگي از دي ماه شروع مي شود و تا پايان فروردين ماه ادامه دارد.
حداقل و حداكثر دما : (اطلاعات موجود در طرح هادي روستا)
به علت كوهستاني بودن منطقه دماي هوا در اين روستا در فصل زمستان و سرد ترين روزهاي سال به 5 درجه زير صفر خواهد رسيد و در فصل تابستان دما بين 18 تا 25 درجه سانتيگراد تعقير مي كند در واقع سرد ترين ماه سال در روستاي طولاب بهمن و اسفند و گرمترين ماه سال شهريور ماه است بيشترين بارندگي در فصل زمستان در ماه ها بهمن و اسفند است كه ميزان بارش برف به 40 سانتي متر خواهد رسيد تقريباً از ارديبهشت به بعد هيچ باراني نمي بارد.
عوارض مهم طبيعي روستاي طولاب
مهم ترين عوارض طبيعي روستاي طولاب شامل كوهها – دره ها – چشمه سارهاي روستاي طولاب است كه در اطراف روستا قرار دارند.
مهمترين كوه هاي روستا :
1- كوه رنگ ولي (Rany Valy) در قسمت جنوب شرقي روستا قرار دارد و پوشيده از درخت تنومند بلوط است
2- كوه سنگر ولي (SangarVali) در قسمت شرقي روستاي طولاب قرار دارد .
3- كوه آردكينه (Ardakine) كه در قسمت شمالي روستا قرار دارد .
عكس شماره 3

تصوير شماره 3 تصوير كوه سنگر ولي روستاي طولاب
دره هاي مهم روستاي طولاب :
1- دره خرسه ره (راه خرس) (xerse re) 2- در سيه (دره سياه)(Dare siah)
چشمه هاي طبيعي روستاي طولاب :
1- چشمه سفيد 2- چشمه سراب 3- چشمه باغ 4- چشمه اناره 5- چشمه دروزنه (DaroZane) چشمه دروغگو
جمعيت روستاي طولاب (سرشماري عمومي نفوسي و مسكوني سال 1385)
در مورد روستاي طولاب كه جمعيت كمي در روستا زندگي مي كند و تعداد زيادي از ايل طولابي به شهرهاي مختلف مهاجرت كرده اند.
1- تعداد جمعيت روستايي ساكن در روستا به صورت دائم 606 نفر با 88 خانوار است
2- توزيع جمعيت روستا بر حسب جنسي
جمعيت مرد جمعيد زن3063005/505/49 درصد3- توزيع جمعيت روستاي طولاب بر حسب سواد
زن مردباسواد141223بي سواد 13660معيار سواد در روستاي طولاب خواند و نوشتن است و تعداد 46 نفر كودكان زير 6 سال مي باشد .
دلايل مهاجرت در روستاي طولاب :
در روستاي طولاب به دلايل گوناگوني مهاجرت صورت گرفته :
1- كم زمين يابي زمين بودن 2- درگيريهاي محلي 3- اشتغال در شهرها
تاسيسات و سازمانهاي خدماتي در روستاي طولاب
خدمات بهداشتي :
مطالعات صورت گرفته نشان مي دهد كه روستاي طولاب داراي يك خانه بهداشت مي باشد كه مي تواند نيازهاي اهالي روستاها در سطح كمك هاي اوليه پاسخ دهد ولي تنها دو هفته يك روز پزشك به روستا مراجعه مي كند اهالي روستا براي تأمين نيازهاي درماني خود به شهر ايلام مراجعه مي كنند از آنجايي كه جاده دسترسي به اين روستا صعب العبور بوده و از طرف ديگر شرايط توپوگرافي روستا موجب شده است كه وسايل نقليه براي انتقال بيماران به شهر با مشكلات عديده اي مواجعه شوند خانه بهداشت روستا توسط آقاي حيدر رويان اداره مي شود و سال تأسيس آن 1369 مي باشد.
روستا فاقد فضاهاي فرهنگي – ورزش و پارك و همچنين فاقد فضاي نظامي است.
فضاي مذهبي روستا :
تنها فضاي مذهبي روستا حسينيه امام سجاد روستاي طولاب با 260 متر مربع زيربنا مي باشد كه اهالي روستا براي انجام فرايض ديني به آنجا مراجعه مي كنند.
تصوير شماره 4 :حسينيه امام سجاد روستاي طولاب
خدمات تجاري :
سطح فضاي تجاري موجود در روستا 30 متر مربع است كه متعلق به چند خرده فروشي مي باشد اهالي روستا براي مايحتاج خود به شهر ايلام مراجعه مي كنند.
فضاي آموزشي :
سطح فضاي آموزشي موجود 1635 متر مربع است كه در اين فضاي آموزشي در 2 مقطع ابتداي مدرسه ابتدايي شهيد سليمي و در مقطع راهنمايي شهيد محمد الدوره محل تحصيل دانش آموزان در اين مقاطع است تعداد دانش آموزان دوره راهنمايي حدود 59 نفر 29 نفر پسر و 30 نفر دختر مي باشند دانش آموزان در مقطع دبيرستان به شهر ايلام مراجعه مي كنند. (طرح هادي – روستاي طولاب)
پست بانك :
سال تأسيس مخابرات روستا سال 1369 به صورت 2 خط ارتباطي براي ارتباط با مناطق ديگر امروزه همه منازل روستا داراي خط تلفن ثابت مي باشند پست بانك روستا خدمات بانكي و خدمات پستي در روستا ارائه مي دهد .
تصوير شماره 5 پست بانك روستاي طولاب
وجه تسميه :
وجه تسميه روستا بر گرفته از چشمه پرآبي به نام طولاب است كه در اطراف روستا وجود دارد و نام قديم روستا سفيد دول است.
همچنين به علت كوهستاني بودن منطقه و وجود چشمه هاي آب فراوان در اطراف روستا اين روستا به نام طولاب نام گرفته است.2
مذهب مردم روستاي طولاب
دين مردم روستاي طولاب اسلام و مذهب آنها شيعه دوازده امامي است در وسط آبادي مسجدي زيبا ساخته شده كه هر روز صداي اذان در گوش اهالي روستاي طولاب طنين انداز مي شود و مردم روستاي طولاب براي اجراي نماز جماعت به امامت جناب آقاي درويش بختي زاد از بزرگان روستا و عضو سابق شوراي اسلامي روستا در مسجد حضور پيدا مي كنند و كليه مراسمات مذهبي و جلسات مردمي در داخل مسجد اجرا مي شود و نسبت به جمهوري اسلامي ايران متعهد هستند.
زبان روستاي طولاب
زبان مردم روستاي طولاب زبان كردي با لهجه ايلامي سخن مي گويند كه از لحاظ زباني با مردم شهرنشيني استان ايلام داراي شباهت زيادي است.
(زبان كردي يكي از زبانهاي هند و ايراني است كه زبان شناساني آن را در زمره زبانهاي ايراني شمال غربي قرار داده اند يعني آنچه امروزه زبان كردي ناميده مي شود و داراي گويش هاي مختلفي است) و (غلامي حشمت الله – مقاله زبان كردي)
وضعيت اشتغال و اقتصاد روستاي طولاب :
روستاي طولاب از توابع دهستان ميشخاص در بخش مركزي شهرستان ايلام قرار دارد.
عمده فعاليت غالب اين روستا دامپروري است كه در كنار اين فعاليت به كشاورزي و باغداري نيز مشغول مي باشد تعداد دام كه مهمترين بخش اقتصادي روستا محسوب مي شود حدود 3000 رأي گوسفند و بز و 35 رأس گاو و گوساله است.
محصولات كشاورزي عبارتند از : گندم – جو – ذرت- حبوبات (عدس – لوبيا- نخود) خيار- گوجه- كدو اين محصولات براي فروش به تعاوني روستا فروخته مي شود.
محصولات باغي : عبارتند از گردو – انگور – زردآلود- هلو- بادام – سيب – توت فرنگي- كه بخشي از اين محصولات فروخته و بخشي نيز به مصرف خانگي مي رسد.
اراضي كشاورزي روستا حدود 400 هكتار مي باشد و علاوه بر اين ها توليد عسل نيز از ديگر محصولات روستاست كه براي فروشي به ايلام و جاهاي ديگر فرستاده مي شود.
بررسي ها نشان مي دهد كه نزديك به 7/93 درصد اهالي روستا به فعاليت كشاورزي و دامداري و در اين بخش شاغل و نزديك به 3/6 درصد كه شامل 6 نفر از اهالي روستا هستند در بخش خدمات به فعاليت مشغول هستند. اين آمار بيانگر اينست كه بخش كشاورزي و دامداري عمده ترين منابع درآمدي خانوارهاي اين روستا است.
در روستاي طولاب زنان در كنار مردان به كارهاي كشاورزي و دامپروري مشغول بوده .

تصويرشماره 6: زن و مرد روستاي طولاب مشغول كار كشاورزي
روستائيان روستاي طولاب به علت محدود بودن اراضي و كوهستاني بودن منطقه به صورت سنتي باقي مانده و از وسايل جديد كاشت و برداشت بي بهره تنها وسيله اي كه امكان ورود به زمينهاي كشاورزي را دارد تراكتور است محصولات كشاورزي برداشت شده در مواردي به شركت تعاوني واقع در روستاي جعفر آباد تحويل داده مي شود ولي در بيشتر موارد به خريداران دوره گر فروخته مي شود چون معتقدند كه پول بيشتري به آنها مي دهند و معامله به صورت نقدي انجام مي گيرد.
ساخت قدرت درده :
تشكيلات اجتماعي در روستاي طولاب به صورت خويشاوندي بودي بيشتر آنها پير تبارند يعني براي پيرترين فرد ايل خود احترام زيادي قائل هستند و تبار خود را از او مي گيرند.
ساخت خانواده در روستاي طولاب به صورت خانواده گسترده و حداقل 3 نسل در كنار هم زندگي مي كنند كه شامل پدر بزرگ – پسر بزرگ و نوه هستند .
خانواده گسترده : etendue tamille
گروهي است مركب از دو خانواده هسته اي يا بيشتر كه با گسترش روابط والدين
فرزندان به هم وابسته بوده، يك اقامتگاه مشترك دارند مثال : مشاركت خانواده هسته اي يك فرد بالغ متأهل با خانواده والدين (ميشل – پانوف فرهنگ مردم شناسي 1382 ص112)
سازمان نظام ايلي روستاي طولاب به شكل زير است :
اعتقادات و باورها هنگام زايمان
مردم روستاي طولاب معتقدند هنگام



قیمت: تومان


پاسخ دهید