استفاده کنند. این عمل منجر به فاصله گرفتن از رایانه به عنوان یک رسانه‌ی جانبی (و هفته‌ای یک‌بار و دو بار) و استفاده‌ی مداوم از آن در موقع نیاز شد. در اواخر دهه‌ی ۱۹۹۰ و سال ۲۰۰۰، به دلیل دسترسی بیش‌تر مدارس و به خصوص کلاس‌های درس به اینترنت و وب، استفاده از رایانه تحولی دیگر یافت و رایانه به وسیله‌ی تحقیق و تفحص برای دستیابی به اطلاعات موجود جهت حل مشکلات و به طور کلی مشکل‌گشایی تبدیل شد. (ذوفن، لطفی‌پور ،۱۳۸۷،۲۹، ص ۱۰)
در شرایط کنونی کسانی که دسترسی به تکنولوژی (مثل کامپیوتر) نداشته باشند نمی‌توانند به پیشرفت دیگران برسند. اینترنت هر نوع اطلاعات یا مفاهیم درسی در اختیار در دسترس دانش‌آموز به عرض ثانیه قرار می‌گیرد.یاد دادن هر روز سخت تر می‌شود. به همین منظور تکنولوژی آموزشی با معرفی رسانه‌های نوین به معلم یا استاد کمک می‌کند تا یک مفهوم درسی را برای دانش‌آموز به گونه‌ای طرح کند که قبلاً امکان‌پذیر نبود. (Jibert, 2005, 75)
مزایای استفاده از رایانه و اینترنت
بدیهی است ذکر فواید و مزایای آموزشی بهره گیری از رسانه‌های نوین (رایانه و شبکه اطلاع رسانی جهانی) هرچه بیشتر معلمان را نسبت به استفاده از این رسانه‌ها ترغیب می‌نماید. طبیعت تعاملی بودن رایانه همه‌ی مزایای آن را تحت الشعاع قرار می‌دهد.
نکته‌ی مهم در یادگیری الکترونیکی این است که یادگیرندگان می‌توانند از طریق ابزارهای الکترونیکی آموزش ببینند، در حالی که در کلاس‌های سنتی، آموزش تنها به عهده‌ی معلم است. در حالی که بسیاری از کاربردهای یادگیری الکترونیکی دربردارنده‌ی تعامل دوطرفه هستند. ابزارهای فناورانه، نه تنها با استفاده از روش سمعی و بصری قوی باعث جذابیت آموزش می‌شوند، بلکه سطح یادگیری را نیز افزایش می‌دهند. دست‌یابی سریع به دانش و تجربه، این امکان را به افراد می‌دهد که با تغییرات سریع شغلی در جهان، همچنان در شغل خود باقی بمانند. یادگیری الکترونیکی می‌تواند، به توسعه‌ی منابع انسانی، محتوا‌ و فناوری کمک کند. به علاوه، این شانس را برای یادگیرندگان فراهم می‌آورد که به هنگام خواندن، تصمیم بگیرند چگونه سریع‌تر و چه قدر یاد بگیرند. هم چنین آنان را قادر می‌سازد که از طریق ایمیل و کنفرانس‌های اینترنتی، با مربی‌شان ارتباط برقرار کنند. از آنجا که در این نوع یادگیری، به حضور در مکان خاصی نیاز نیست، فرد متحمل هزینه‌های رفت و آمد نمی‌شود. (ای یوسل، ترجمه: مؤمنی راد، ۱۳۸۷، ش۱، ۱۲، ص۴۰)
مزایای خاص استفاده از رایانه عبارتند از:
– دانش‌آموزان می‌توانند براساس سرعت مناسب خود به پیش بروند. در حقیقت آن‌ها کنترل یادگیری خود را به دست می‌گیرند.
– به پاسخ‌ها و واکنش‌های دانش‌آموزان بازخورد فوری داده می‌شود.
– صبر و شکیبایی رایانه محیطی بسیار مناسب را به خصوص برای دانش‌آموزانی که کندتر از بقیه به پیش می‌روند، فراهم می‌آورد.
– رنگ، موسیقی و گرافیک‌های کاریکاتوری، صدا و برنامه‌های ویدیویی به برنامه‌های ارائه شده واقعیت بیش‌تری می‌بخشند.
– قدرت رایانه در حفظ مدارک، و سوابق پیشرفت دانش‌آموزان برای معلم و دانش‌آموز بسیار مفید است و سبب صرفه‌جویی در وقت آن‌ها می‌شود.
– رایانه‌ها امکان دسترسی ساده به اطلاعات فراوان را فراهم می‌سازند.
– رایانه می‌تواند آموزش قابل اعتماد و یکسانی را برای همه‌ی دانش‌آموزان -یکی پس از دیگری- فراهم آورد.
– استفاده از رایانه، زمان آموزش مهارت‌ها و مفاهیم را تقلیل می‌دهد.
– رایانه‌های در افزایش رغبت دانش‌آموزان برای آمدن به مدرسه و انجام دادن کارهای مدرسه‌ای بسیار مؤثر بوده‌اند. (ذوفن، لطفی‌پور ،۱۳۸۷، ۲۹، صص ۲۱۱-۲۱۰)
مزایای آموزشی شبکه اطلاع رسانی جهانی بسیار متنوع است اما برخی از مهم ترین آن‌ها عبارتند از :
– فراهم شدن امکان خود پویی و جست وجوگری فردی
– غنی سازی محتواهای آموزشی با اطلاعات به روز و on line
– انعطاف پذیر کردن برنامه آموزشی کلاس به تناسب تفاوت‌های فردی
– مبادله سریع اطلاعات و نظرات علمی آموزشی در محیط وسیع
– دسترسی به نرم افزارهای رایگان
– فراهم شدن امکان جستجوهای سریع و آسان اینترنتی
– برگزاری کنفرانس‌های علمی الکترونیکی (همان منبع)
– تعامل وتبادل نظر و کنش متقابل معلم و دانش آموز، دانش آموزان با یکدیگر، دانش آموز با محققان ومولفان و … (گریسون و اندرسون، ترجمه: عطان ،۱۳۸۳، ۲۸، ص ۱۰۱-۹۹)
الگوی عملی آموزش الکترونیکی
یادگیری الکترونیکی در برگیرنده‌ی آموزش‌هایی است که از طریق رسانه‌های الکترونیکی از جمله اینترنت،‌ اینترانت و اکسترانت، پخش ماهواره‌ای برنامه‌ها، نوارهای صوتی – تصویری، تلویزیون‌های دوسویه و تعاملی سی‌دی‌رام ارائه می‌شوند.
دستاوردهای تکنولوژی آموزشی با استفاده از مطالعات پیمایشی، تا این جای کار یادگیری الکترونیکی پارامترهایی را تعیین کرده است که در اکثر مشخصه‌ها، برنامه‌های موجود و با کیفیت بالا را با آن ملاحظات برنامه‌های یادگیری الکترونیکی تدوین می‌کنند. این پارامترها عبارتند از:
– پشتیبانی‌های خوب مؤسسه‌ی ارائه دهنده.
– طرح و برنامه‌ریزی یک دوره‌ی درسی.
– تدریس و یادگیری.
– ساختار دوره.
– امور پشتیبانی فراگیران.
– امور پشتیبانی کادر علمی.
– سنجش و ارزشیابی. (افضل نیا، ۱۳۸۸،ش۷، ۷ ، ص ۱۳)
هر سه نظریه‌ی یادگیری (رفتاری، شناختی و ساختن‌گرایی) می‌توانند در طراحی آموزش یادگیری الکترونیکی سهیم باشند. یادگیری الکترونیکی شکل‌های متفاوتی دارند و می‌تواند نیازهای متنوعی را در نظر بگیرد. بنابراین دراین نظام، رویکردی که برای همه‌ی یادگیرندگان و موضوعات به یک اندازه مناسب باشد، وجود ندارد. به خاطر این که محیط یادگیری و یادگیرندگان در آموزش الکترونیکی تا حدی متنوع هستند، به نظر می‌رسد نوعی رویکرد تلفیقی که نظریه‌های یادگیری رفتاری، شناختی و ساختن‌گرایی را در جهت در نظر گرفتن نیازهای یادگیرندگان با یکدیگر ترکیب کند، بهترین رویکرد باشد.
هر یک از این برنامه‌ها و نرم‌افزارها (منابع یادگیری)، هدف خاصی را دنبال می‌کنند که برحسب نیاز در فرایندهای یاددهی و یادگیری از آن‌ها استفاده می‌شود؛ مانند: «تقویت و تعمیق آموخته‌های قبلی»؛ «خودارزیابی و دریافت بازخورد»؛ «بازیابی اطلاعات مورد نیاز»؛ «انجام فعالیت‌های آزمایشگاهی و کارگاهی در محیط‌های مجازی»؛ «پیوند آموخته‌های قبلی و جدید»؛ «تولید دانش و ارائه خلاقیت با استفاده از واژه‌پردازها و سایر ابزارهای الکترونیکی»؛ «ایجاد زمینه‌ی ارتباط با مراکز علمی در داخل و خارج از کشور» و …
انواع آموزشهای الکترونیکی
دیویی دو اصل مهم را برای آموزش معرفی می‌کرد: اصل تعامل که دنیای ذهنی (شخصی) و دنیای عینی (اجتماعی) را در چهارچوب زمانی بی‌واسطه پیوند می‌دهد. اصل بنیادی دوم، پیوستگی است که بیانگر اهمیت ایجاد مبنایی برای یادگیری در آینده است. همان گونه که دیویی خاطر نشان کرده است «نتیجه فرایند آموزشی، توانایی یادگیری در آینده است» که ارزش بسیاری برای فرد و اجتماع دارد. احتمالاً دیویی یادگیری الکترونیکی را به خاطر امکان انتخاب و گوناگونی و فرصتی که برای «پژوهش فعال» و «گونه گونی فردی» ارائه می‌کند؛ می‌پذیرفت. یادگیری الکترونیکی و اینترنت منابع شگفت انگیز ایده‌ها هستند. (عطان،۱۳۸۳، ۲۸، ص ۴۸-۴۷)
آموزش و یادگیری مبتنی بر «وب» یا سامانه‌های اطلاعاتی: دراین زمینه، شاید بتوان آموزش و یادگیری از راه دور را به شکلی از آموزش اطلاق کرد که در آن، استاد و دانشجو به لحاظ فیزیکی از هم فاصله دارند و ارتباط نزدیک و رو دررو ندارند. بدیهی است در چنین نظامی، موادآموزشی در قالب‌های متفاوتی از قبیل کتاب و جزوه‌های درسی، متون الکترونیکی، رسانه‌های صوتی، تصاویر ثابت و متحرک و شبیه آن تهیه شده و از طریق رسانه‌های ارتباطی نظیر پست، تلویزیون، رادیو، شبکه‌های مخابراتی و به ویژه اینترنت، به مخاطبان ارائه می‌شود. (افضل‌نیا،۱۳۸۷،ش۱، ۹ ، ص۶)
شش- مهارت غلبه بر موانع و محدودیت‌های بهره‌گیری از رسانه
تجزیه و تحلیل پژوهش آقای عبدالملکی نشان می‌دهد که معلمان اعتقاد دارند، ویژگی‌های فردی معلم و بهره‌گیری از الگوهای یاددهی-یادگیری به عنوان مؤلفه‌ی اصلی در به کارگیری وسایل کمک آموزشی مؤثرند. هم چنین مقاومت معلمان و مشکلات نظام آموزشی، از موانع عمده‌ای استفاده از وسایل کمک آموزشی در جریان تدریس به شمار می‌رود. بهره‌گیری و استفاده از راهبرد‌های علمی و عملی نیز به عنوان راهکار‌های مناسب در بهره‌گیری از وسایل کمک آموزشی مؤثرند. (عبدالملکی، ۱۳۸۸، ش ۳، ۴۷، ص۲۵).
معلمان می‌دانند و می‌توانند و وسایل آموزشی نیز از قابلیت (به فرض) مناسبی برخوردارند، لیکن سازماندهی نامناسب محتوای کتاب درسی و حجم آن و نیز محدودیت ساعات تدوین مانعی برای بکارگیری فناوری آموزشی در فرآیند تدریس می‌شود. معلمان می‌دانند رسانه‌های آموزشی مناسب هم یافت می‌شود. کتاب‌های درسی هم سازماندهی مناسبی دارند ولیکن شیوه‌های سنتی آزمون‌ها و ارزشیابی آموخته‌های دانش آموزان مانع از کاربرد مناسب و شایسته وسایل و امکانات آموزشی از فرآیند تدریس می‌شود. نهایت انتظاری که عملاً از دانش آموزان مورد توجه است ارائه و نگارش پاسخ هایی در ورقه امتحانی است که قبلاً به ذهن سپرده است. تاکید بر انباشتن دانش در اذهان دانش آموزان زمانی جدی‌تر می‌شود که از سوی مراجع قانونی نمونه سوالات چاپ و در اختیار مدارس قرار گیرد و از این رو جوازی خواهد بود. برای ورود کتاب‌های حل المسائل و غیره که خود مانعی برای بالندگی ذهنی، شناختی، مهارتی و عاطفی دانش‌آموزان است.
به نظر می‌رسد عمدتاً طراحان سوال‌ها تامین‌کننده ذائقه (بعضاً) مسئولین مربوطه باشند. معلمان می‌دانند و می‌توانند، رسانه‌ها هم مناسب هستند، کتاب‌های درسی هم سازمان‌دهی مناسبی دارند، شیوه‌های ارزشیابی دانش آموزان هم نوین است لیکن شیوه های ارزشیابی از عملکرد معلمان مانع از بهره گیری مطلوب و مناسب آنان از رسانه‌های آموزشی در کلاس‌های درسی خود می‌شود.
(http:festival.roshd.irfamagazine, 95)
در استفاده از رسانه‌های آموزشی معلمان با موانع و محدودیت‌های بسیاری روبرو هستند مهمترین موانع بهره‌گیری از رسانه‌های آموزشی را می‌توان در دسته‌بندی زیر خلاصه نمود:
الف- عدم آشنایی معلمان با اهمیت و جایگاه رسانه‌های آموزشی
ب- عدم آگاهی معلمان از نحوه‌ی کار با رسانه‌های متنوع و نوین
ج- محدودیت و کمبود امکانات رسانه‌ای در فضاهای آموزشی
د- عدم همکاری و همراهی کادر اداری آموزشی در دسترس قرار دادن رسانه‌ها و تامین هزینه‌های مربوطه
ه- عدم تناسب سیستم آموزشی و قواعد نامناسب نظام‌های آموزشی سنتی
در همین راستا معلمان باید بتوانند با شرکت در دوره‌های ضمن خدمت و

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید