همراه با شرح سیوطی را گذارندم. در علم فقه کتابهای « شرح لعمه شهید ثانی» و «معنی السبب» از ابن هشام و در علو دیگر هر کدام چند کتاب را مطالعه و به اتما رسانیدیم.» (www.Aviny.com ، درگاه اینترنتی زندگینامه بزرگان ، علامه طباطبایی « ره » ) .
ایشان دروس مختلف را نزد اساتید گوناگونی گذارند به طور مثال ریاضی را نزد آقا سید ابوالقاسم خوانساری، دروس فقه و اصول را نزد اساتیدی مثل مرحوم آیت ا… نائینی (ره) و مرحوم آیت ا… اصفهانی (ره) آموخت ، در فلسفه زیر نظر حکیم مرحوم سید حسین بادکوبه ای (ره) رشد کرد ، در درس خارج فقه میرزا حسین نائینی و در رجال مرحوم کوه کمری به وی درس آموختند.
علامه طباطبایی (ره) مجاهدات نفسانیه و سیر و سلوک و ریاضیات شرعیه را نیز تحت نظر همین استاد یعنی آیت ا… سید علی قاضی طباطبایی (ره) آموختند . به طوری که بارها علامه(ره) در جمع دوستان نقل کرده بودند که پس از ورودم به نجف اشرف به بارگاه امیر المومنین (ع) رو کردم و از ایشان استمداد کردم. در پی آن آقای قاضی نزدم آمد و فرمود:
«شما به حضرت علی (ع) عرض حال کردید و ایشان مرا فرستاده اند. از این پس هفته ای دو جلسه با هم خواهیم داشت.»(http://akhlagh.tahzib-howzeh.ir)
پس از نجف اشرف در سال 1314 به ایران برگشت و پس از مدتی زندگی در شهر تبریز در سال 1325 وارد شهر قم شدند.
2-2-3. تدریش و شاگردان : پس از ورود علامه(ره) به قم ، به اصرار علما تدریس دروس مختلفی از جمله «اسفار » و بعد از آن «شفا» مشغول شدند. تدریس اولیه علامه در درس شفا بود که به صورت چرخشی در منازل شاگردان برگزار می شد. ایشان پس از مدتی در همین کلاسها به تدریس درس خارج از فقه پرداخت، علامه طباطبایی (ره)در تربیت شاگردان گامهای موثر بزرگی برداشته است و شاگردان بزرگ و سرشناسی را تحویل جامعه داده است که برخی از آنها به شرح زیر است:
سید محمد حسین طهرانی، سید محمد حسین بهشتی، سید جلال الدین آشتیانی، ابراهیم امینی، آیت ا… محمد جواد آملی، علامه حسن حسن زاده آملی، شهید باهنر، سید کریم موسوی اردبیلی، سید محمدباقر موحد ابطحی، سید مهدی روحانی، حسینعلی منتظری، آیت ا… محمد تقی مصباح یزدی، امام موسی صدر، آیت ا… مکارم شیرازی، حسین نوری همدانی، حسن نوری همدانی، سید علی خامنه ای و سید محمد خامنه ای، سید حسین نصر ، داریوش شایستگان و برخی دیگر. بسیاری از روشنفکران نیز در مجالس مباحثه افراد از ایشان بهره گرفتند.از جمله آنها می تواند به جلسات مباحثه علامه (ره) با پرفسور نری کربن اشاره کرد که دکتر سید حسن نصر در آن حضور داشت و در تهران بین جلسات با حضور داریوش شایستگان صورت می گرفت.
2-2-4. آثار علامه طباطبایی (ره)
آثار علامه طباطبایی (ره) را می توان بر اساس زندگی در شهرهای مختلف به 3دسته تقسیم کرد:
2-2-4-1 . تألیفات در نجف اشرف
آثار علامه طباطبایی (ره) در این شهر عبارت است از: «الرساله فی البرهان» ، «الرساله فی المغالطه» ،«الرساله فی الافعال»، «الرساله فی الترکیب»، «الرساله فی الاعتباریات»، «الرساله فی النبوه و منامات الانسان»
2-2-4-2. تالیفات در تبریز
آثار علامه طباطبایی (ره) در تبریز عبارت است از: « الرساله فی اثبات الذلت» ،«الرساله فی الصفات» ،«الرساله فی الوسائط بین الله و الانسان»، « الرساله فی بعد الدنیا» ،«الرساله فی الولایه» ، الرساله فی النبوه» (مقایسه بین عقل و نقل)، «الرساله فی انساب السادات الطباطبائین فی آذربایجان».
2-2-4-3. «تالیفات علامه در قم المقدسه»
در شهر مقدس قم علامه طباطبایی کتب زیر را به رشته تحریر در آوردند.
1-«المیزان فی تفسیر القرآن » در 20جلد به زبان عربی .
2-«اصول فلسفه و روش رئالیسم » در5 جلد. 3-«تعلیقه علی کفایه الاصول» .
4-«تعلیقه علی الکتاب الاسفار » 5-«وحی یا شعور مرموز»
6-«رساله ای در حکومت اسلامی». 7-گفتگو با پرفسور کربن درباره شیعه در سال 1338.
8-گفتگو با پرفسورکربن در سال1340-1339 درباره نقش تشیع در جهان امروز
9- «الرساله فی الاعجاز » 10-«علی و فلسفه الهی»
11-«شیعه در اسلام» 12-«قرآن در اسلام»
13-«سنن النبی » به زبان عربی
14-سخنان علامه در تعریف شیعه بر «کنت مورگان» استاد دانشگاه هاروارد آمریکا (www.Avini.com)
2-2-5. ویژگی های علامه طباطبایی (ره)
اگر بخواهیم در مورد ویژگی های علامه طباطبایی (ره) مطالبی را عنوان نمائیم بدلیل مقام و شخصیت عظیم علمی و عرفانی وی کتب زیادی را باید به رشته تحریر در آورد لذا در این موضوع چند شاخصه را به اختصار بیان می کنیم.
2-2-5-1. «زندگی خانوادگی»
علامه با وجود حجم بالای کاریش هیچ وقت از خانواده اش غافل نبود و همیشه در برنامه روانه اش ساعتی را به خانواده اش اختصاص می داد و آن را بهترین اوقاتش می دانست و می گفت: « این ساعت تمام ناراحتی هایم را برطرف می کند.» بچه هایش را بسیار دوست می داشت و تا می توانست با آنها بازی می کرد. دخترها را تحفه ای ارزنده و نعمتهای خداوندی و امانت خدا می دانست و می گفت: « هر چه به اینها بیشتر احترام بگذاریم خداوند و پیغمبر (ص) خوشحال تر می شوند.» وقتی دخترهایش به خانه بخت می رفتند هر هفته به انتظار آنها می نشست و وقتی می آمدند خود از آنها پذیرایی می کرد و حتی آوردن چای را هم به آنها نمی داد.
2-2-5-2. «زمان شناسی» : دختر علامه طباطبایی (ره) می گوید: « …. پدرم در دوران نوشتن المیزان همواره دقتها و ظرافتهای علمی را می دانست و جنبه های علمی و آماری موجود زمان خود را مور
د توجه قرار می داد به طوری که حتی بخش آماری یونسکو نیز از او کمک می گرفتند و با استاد همکاری می کردند. » (همان).
2-2-5-3. توسل به اهل بیت (علیه السلام)
از رموز موفقیت علامه طباطبایی (ره) در تالیف «المیزان» توسل به اهل بیت (ع) بود که در نوشتن این کتاب از آنها استمداد می نمود.
2-2-5-4. روش تدریس
علامه (ره)، در تدریس، ویژگیهای منحصر به فردی دارد که به طور کلی به این صورت جمع بندی می شوند:
1-تدریس آرام و آهسته 2-روشن کردن اصل موضوع
3-استدلال توام با دلیل و برهان 4-احترام به بزرگان
5-بها دادن به نظر شاگردان 6-پیوند دادن دین و عقل
2-2-5-5.«خوشنویسی»
علامه طباطبایی (ره) در خطاطی در دو رشته خط نستعلیق و شکسته مهارت داشت و این دو نوع خط ایشان از بهترین و شیوا ترین انواع خط بود. جوهره خط علامه(ره) نشان دهنده استادی وی در این فن بود به طوری که خود ایشان از دیدن خط دوره جوانیشان تعجب می کردند.
2-2-5-6. «ذوق شعری»
عارف فرزانه، علامه طباطبایی (ره) دارای روح لطیف، ذوق عالی و لطافت خاصی بودند . در اشعار عرب به شعرهای ابن فارض به ویژه نظام السلوک علاقمند بودند و در اشعار فارسی دیوان حافظ شیرازی را می ستودند . ایشان خود نیز دارای قریحه شعری بود که شعر زیر نمونه ای از اشعار ایشان می باشد:
«مهر خوبان دل و دین از همه بی پروا بود رخ شطرنج برد آنچه رخ زیبا برد »
تو مپندار که مجنون سرخون مجنون گشت از سمک تا به سمایش کشش لیلا برد
کم به سه چشمه خورشید نه خود بردم راه ذره ای بودم و مهر تو مرا بالا برد.
www.Emam8.com) درگاه اشعار مذهبی)

2-2-5-7. «رابطه با مجامع علمی دانشگاهی»
علامه (ره) علاوه بر تدریس در حوزه و تشویق شاگردانش علاقه وافری به گسترش معارف اسلامی در خارج از حوزه علمیه داشتند و از این رو با دانشگاه و استادان دانشگاه رابطه داشتند از نتایج این ارتباط کتاب ارزشمند اصول فلسفه و روش رئالیسم است که از اولین کتابهای حوزه فلسفه اسلامی در موضوع «شناخت شناسی فلسفی» است. وی علاقمندی وافری به ایجاد ارتباط با مستشرقان و روشنفکران غربی داشتند که به تحقیق درباره اسلام علاقمند بودند. از جمله «هانری کربن» که در مجالس تفسیر با اشعار حافظ که توسط علامه برگزار می شد شرکت می نمودند. (کامرانی، 1388: 50).
2-2-6. «وفات»
در مورد وفات علامه (ره) بهترین مطلبی که عنوان شده است نحوه رحلت این عالم فرزانه است که توسط فرزند بزرگوارش مهندس«عبدالباقی طباطبایی » به صورت زیر نقل شده است:
« هفت، هشت روز مانده به رحلت علامه(ره) ،ایشان هیچ جوابی به هیچ کس نمی داد و سخن نمی گفت و فقط زیر لب زمزمه می کرد « لا اله الا الله» . حالات مرحوم علامه(ره) دگرگون شد و مراقبه ایشان شدید شده بود و کمتر تناول می کردند و مانند استاد خودم آیت ا… قاضی (ره) این بیت حافظ شیرازی را زمزمه می کردند و یک ساعت می گریستند:
«کاروان رفت و تو در خواب و بیابان در پیش کی روی؟ ره ز که پرسی؟چه کنی ؟چون باشی»
همان روزهای آخر، کسی از ایشان پرسید؛« در چه مقامی هستی؟» وی فرمودند : «مقام تکلم» سائل ادامه دادند : «با چه کسی ؟» فرموده بودند : «با حق» . آخرین باری که حالشان بد شد و راهی بیمارستان شدند به همسر خود گفتند ! «من دیگر بر نمی گردم!».
آیت ا…کشمیری می فرمودند: « شب وفات علامه طباطبایی (ره) در خواب دیدم که حضرت امام رضا(ع) در گذشته اند و ایشان را تشیع جنازه می کردند. صبح خواب خود را تعبیر کردم که یکی از بزرگان از دنیا خواهد رفت و در پی آن خبر وفات علامه (ره) را آوردند، سرانجام ایشان در صبح یکشنبه 18محرم الحرام 1402 هجری قمری سه ساعت مانده به ظهر به سرای ابدی انتقال یافتند و مراسم تشیع ایشان در 19محرم با خواندن نماز توسط آیت ا… «سید محمد رضا گلپایگانی » (ره) در بالای سر حضرت معصومه (س) دفن شدند. (کامرانی، 1388: 80 – 70 ).
2-2-7. روش های تفسیری آیت ا… مکارم شیرازی و «علامه طباطبایی (ره)» .
2-2-7-1. «روش تفسیری آیت ا… مکارم شیرازی»
روش آیت الله مکارم شیرازی در تفسیر نمونه بدین صورت است که ابتدا به بیان نکات کل و عام هر سوره ازجمله: نام سوره، مکی یا مدنی بودن سوره، عدد آیات و ویژگیهای آن پرداخته، سپس به فضای حاکم بر سوره پرداخته و به سبک و سیاق موضوعات مهم سوره اشاره می کند آنگاه به مضمون آیه پرداخته و با روش بیانی و تحلیلی در تفسیر، مسائل زندگی و هدایت انسان را شرح می دهد. در این تفسیر در هر مقطع به دنبال آن است که با بیان معانی کلمات و تبیین درست آیات فهم صحیحی از قرآن به خواننده ارائه دهد و در این مقصود از نقل حدیث ، اسباب نزول، قصه های تاریخی، مسائل علمی کمک می گیرد و در بیان احکام به حد الهی در آیات قرآن اکتفا می کند و از اسرائیلیات دوری کرده است. ایشان در تفسیر آیاتی مربوط به آفرینش انسان، حیوان، آسمانها، زمین، و جهان طبیعت را تفسیر عملی می کند.(www.Telavat.com ، درگاه اینترنتی مفسران).
سبک این تفسیر بر مبنای معیارها و نیازهای جهان امروزی نگاشته شده تا احتیاجات و خواستهای نسل جوان امروز را برآورده نماید و باعث آشنایی آنان با معارف قرآن و فرهنگ اسلام شود. (شهیدی صالحی، 1384 ، 359 )
در هر صورت این تفسیر از معروف ترین و رایج ترین تفاسیر عصر حاضر است که تا کنون بارها تجدید چاپ شده و عموم و خصوص از آن استفاده کرده اند. ( علوی مهر،1381 : 377 ) .
در این تفسیر از واژه ها و اصطلاحات پیچیده ع
لمی که نتیجه آن اختصاص کتاب به گروه و صنف خاصی است. دوری و به هنگام ضرورت تفسیر روشن آن بیان گردیده است.(رکنی یزدی، 1379: 148-147).
سبک این تفسیر، نخست یک یا چند آیه از قرآن را آورده است و بعد از آن در ترجمه فارسی آن پرداخته و به صورت مفصل به تفسیر آن پرداخته و هر آیه را به تناسب آن بحث های تاریخی، ناسخ و منسوخ، داستانهای گوناگون ، شأن نزول و بیان نقطه های تاریک آن را آورده است. (شهیدی صالحی، 359:1384).
2-2-7-2.« روش تفسیری علامه طباطبایی (ره)»
علامه طباطبایی (ره) در نحوه تفسیر آیات المیزان از چند شیوه تفسیری « قرآن به قرآن» ، « روایی » و«اجتهادی» استفاده نموده است

دسته بندی : پایان نامه ها

دیدگاهتان را بنویسید